Termiz davlat universiteti O‘zbek filologiyasi fakulteti Filologiya va tillarni o‘qitish: o‘zbek tili yo‘nalishi 3-bosqich 523-guruh talabasi Toshtemirova Uljamol Sodiq qizi
Siz yangi sotib olingan kitobning hidini hech hidlab ko‘rganmisiz? Undan nafaqat qog‘oz va yangi bo‘yoqning hidi, balki o‘nlab insonlarning uyqusiz tunlari, toliqqan nigohlari va cheksiz sabr-toqatining nafasi ham ufurib turadi.
To‘g‘risi, bu yilgi amaliyotim nashriyotda o‘tishini eshitganimda, meni oddiy qog‘ozbozlik va zerikarli tahrir ishlari kutmoqda, deb o‘ylagandim. Biroq nashriyot ostonasidan ilk bor qadam qo‘ygan kunimdayoq bu fikrim butunlay o‘zgardi. Men tayyor kitobni ko‘rishga odatlangan ekanman, uning dunyoga kelish jarayoni esa haqiqiy ijodiy jang maydonini eslatar ekan.
Universitet auditoriyalarida bizga imlo qoidalari, uslubiyat va matn ustida ishlashning nazariy asoslari mukammal o‘rgatiladi. Ammo muallifdan kelgan ilk qo‘lyozmani muharrir stolida ko‘rganimda, nazariya bilan amaliyot o‘rtasida naqadar katta farq borligini his qildim. Biz “taniqli ijodkor” deb bilgan ayrim mualliflarning matnlarida ham imloviy xatolar, uslubiy noaniqliklar va chalkash jumlalar uchrab turardi. Shunda angladimki, nashriyot xodimi shunchaki matn o‘quvchi emas. U xom g‘ishtdan mustahkam imorat bunyod etadigan mohir ustadir. Muharrirlarning har bir vergul, har bir so‘z va har bir jumla ustida muallif bilan goh muloyim, goh keskin bahs yuritishini kuzatish men uchun katta hayot maktabiga aylandi.
Amaliyot davomida meni eng ko‘p o‘ylantirgan masala bugungi kitobxonlik muhiti bo‘ldi. Ko‘pincha “Yoshlar kitob o‘qimay qo‘ydi, hamma telefon bilan band”, degan fikrlarni eshitamiz. Biroq nashriyotdagi tinimsiz harakatni, kuniga minglab nusxada chop etilayotgan kitoblarni ko‘rib, bu qarashning bir tomonlama ekanligiga amin bo‘ldim. Odamlar o‘qiyapti. Faqat zamonaviy kitobxonning didi va talabi o‘zgargan. U quruq nasihatlarga boy, haddan tashqari cho‘zilgan matnlarni emas, hayotiga amaliy foyda beradigan, lo‘nda va tushunarli asarlarni izlamoqda. Ayniqsa, yoshlarning psixologiya, shaxsiy rivojlanish va motivatsion adabiyotlarga qiziqishi quvonarli holatdir.
Amaliyot muddati yakunlandi. Bugun qo‘limda universitetga topshiriladigan, muhr bosilgan oddiy hisobot qog‘ozi bor. Ammo men bu maskandan faqat amaliyot hujjati bilan emas, balki so‘zning qadr-qimmati va mas’uliyatini chuqur his etgan holda qaytyapman. Endi kitob do‘koniga kirganimda uning narxiga qarab “qimmat ekan”, deb shoshilinch xulosa chiqarmayman. Chunki har bir muqova ortida musahhihning toliqqan ko‘zlari, muharrirning zahmatli mehnati, dizaynerning ijodiy izlanishlari va matbaa xodimlarining fidokorona sa’y-harakatlari yashiringanini yaxshi bilaman.
Kitob — bu shunchaki qog‘oz emas. U yuzlab insonlarning mehnati, sabri va qalb haroratidan yaralgan bebaho ma’naviy boylikdir. Kitob ortida esa ko‘pchilikka ko‘rinmaydigan, ammo uning dunyoga kelishida muhim o‘rin tutadigan fidoyi insonlarning soyasi yashaydi.