KITOB – MA’NAVIYAT VA TARAQQIYOT KALITI

Abdusattorova Ruxshona

Jo’rayeva Lobar

Filologiya va tillarni o‘qitish:o‘zbek tili va adabiyoti yo‘nalishi

 3-bosqich Denov tadbirkorlik va pedagogika instituti

Annotatsiya:Mazkur maqolada kitobning inson hayotidagi o‘rni, yoshlar ma’naviyatini yuksaltirishdagi ahamiyati hamda kitobxonlik madaniyatini rivojlantirish masalalari yoritilgan. Shuningdek, mutolaaning shaxs kamoloti, mustaqil fikrlash qobiliyatini shakllantirish va jamiyat taraqqiyotiga ta’siri haqida fikr yuritilgan. Zamonaviy axborotlashgan davrda kitobning ma’naviy va ma’rifiy ahamiyati tahlil qilinib, yoshlarni mutolaaga keng jalb etish zarurligi asoslab berilgan.

Kalit so‘zlar: Kitob, mutolaa, kitobxonlik, ma’naviyat, ma’rifat, yoshlar, ta’lim, tafakkur, madaniyat, bilim, taraqqiyot, barkamol avlod.

Insoniyat taraqqiyoti tarixiga nazar tashlar ekanmiz, har bir davrning rivojlanishida ilm-fan va ma’rifat muhim o‘rin egallaganini ko‘ramiz. Bilim va tajribalarni avloddan avlodga yetkazishda esa kitob beqiyos ahamiyat kasb etgan. Asrlar davomida kitob insoniyat tafakkurining eng muhim mahsuli, ma’naviy merosni saqlovchi hamda tarqatuvchi vosita bo‘lib xizmat qilgan. Bugungi globallashuv va axborot texnologiyalari jadal rivojlanayotgan davrda ham kitob o‘z qadr-qimmatini yo‘qotgani yo‘q. Aksincha, jamiyatning ma’naviy va intellektual salohiyatini yuksaltirishda uning ahamiyati yanada ortib bormoqda.
Yosh avlodning bilimli, mustaqil fikrlaydigan va ma’naviy barkamol inson bo‘lib voyaga yetishida mutolaaning o‘rni beqiyosdir. Shu sababli kitobxonlik madaniyatini rivojlantirish bugungi kunning dolzarb vazifalaridan biri hisoblanadi.
Bugungi kunda dunyo misli ko‘rilmagan sur’atlarda rivojlanmoqda. Ilm-fan yutuqlari, texnologik yangiliklar va globallashuv jarayonlari inson hayotining barcha jabhalariga ta’sir ko‘rsatmoqda. Bunday sharoitda insonning bilimli va keng dunyoqarashli bo‘lishi muhim ahamiyat kasb etadi. Bilim manbai bo‘lgan kitob esa har qanday taraqqiyotning asosiy omillaridan biri hisoblanadi.
Ajdodlarimiz kitobga hamisha yuksak baho berganlar. Abu Rayhon Beruniy, Abu Ali ibn Sino, Mirzo Ulug‘bek, Alisher Navoiy singari buyuk allomalar ilm va ma’rifat orqali dunyo tamadduniga ulkan hissa qo‘shganlar. Ularning muvaffaqiyatlari zamirida tinimsiz mutolaa va ilmga bo‘lgan cheksiz intilish yotadi. Bu esa kitob inson kamolotining muhim vositasi ekanini yana bir bor tasdiqlaydi.
Kitob inson tafakkurini boyitadi, uning dunyoqarashini kengaytiradi. Mutolaa davomida inson turli g‘oyalar, qarashlar va hayotiy tajribalar bilan tanishadi. Natijada mustaqil fikrlash, voqea-hodisalarni tahlil qilish va xulosa chiqarish ko‘nikmalari shakllanadi. Ayniqsa, yoshlar uchun bu jarayon muhim hisoblanadi. Chunki bugungi kunda mamlakat taraqqiyoti bilimli va intellektual salohiyatga ega yoshlar qo‘lida ekanligi hech kimga sir emas.
Kitob o‘qish nutq madaniyatini rivojlantiradi. Muntazam mutolaa qiladigan insonning lug‘at boyligi ortadi, fikrini ravon va aniq ifodalash qobiliyati shakllanadi. Bu esa ta’lim jarayonida ham, kelajakdagi kasbiy faoliyatda ham muhim ahamiyat kasb etadi. Har qanday sohada muvaffaqiyatga erishish uchun nafaqat bilim, balki samarali muloqot qila olish qobiliyati ham zarurdir.
Mutolaaning yana bir afzalligi uning tarbiyaviy ahamiyatidadir. Badiiy asarlar inson qalbiga ezgulik, mehr-oqibat, vatanparvarlik va insonparvarlik tuyg‘ularini singdiradi. Kitob orqali yoshlar milliy qadriyatlarimiz, tariximiz va madaniy merosimiz bilan yaqindan tanishadilar. Bu esa ularda milliy g‘urur va Vatanga muhabbat tuyg‘ularining shakllanishiga xizmat qiladi.
Bugungi kunda mamlakatimizda kitobxonlikni rivojlantirish bo‘yicha keng ko‘lamli ishlar amalga oshirilmoqda. Kutubxonalar faoliyati takomillashtirilmoqda, yangi nashrlar chop etilmoqda, kitob yarmarkalari va tanlovlar tashkil etilmoqda. Bularning barchasi yoshlarning kitobga bo‘lgan qiziqishini oshirishga xizmat qilmoqda.Shunga qaramay, ayrim yoshlar orasida mutolaa madaniyati yetarli darajada shakllanmaganini ham kuzatish mumkin. Bo‘sh vaqtning katta qismi ijtimoiy tarmoqlarda o‘tkazilayotgani kitob o‘qishga ajratiladigan vaqtning kamayishiga sabab bo‘lmoqda. Holbuki, internet tezkor axborot manbai bo‘lsa-da, u kitob bera oladigan chuqur bilim va ma’naviy ozuqani to‘liq taqdim eta olmaydi.
Oila va ta’lim muassasalari kitobxonlik madaniyatini rivojlantirishda muhim o‘rin tutadi. Farzand kitobga bo‘lgan muhabbatni eng avvalo oilada o‘rganadi. Ota-onalarning mutolaaga bo‘lgan munosabati bolalarning kitobxon bo‘lib ulg‘ayishiga katta ta’sir ko‘rsatadi. Shu bilan birga, maktab va oliy ta’lim muassasalarida ham kitobxonlikni targ‘ib qilish ishlari izchil davom ettirilishi zarur.
Xulosa qilib aytganda, kitob inson ma’naviy kamolotining, ilmiy taraqqiyotining va intellektual rivojlanishining muhim omilidir. Mutolaa insonning bilimini oshiradi, dunyoqarashini kengaytiradi hamda uni komillik sari yetaklaydi. Bugungi kunda yoshlar o‘rtasida kitobxonlik madaniyatini rivojlantirish, kitobga mehr uyg‘otish va mutolaaga bo‘lgan qiziqishni kuchaytirish jamiyat oldidagi muhim vazifalardan biridir. Zero, kitob o‘qigan avlod — buyuk kelajak bunyodkoridir. Har bir inson kitobni o‘zining eng yaqin do‘sti deb bilsa, jamiyatimizning ma’naviy va intellektual salohiyati yanada yuksaladi.

Previous post Yoshlar va kitobxonlik madaniyati
Next post SURXONDARYO BOQIY SIRLARI: TARIX VA BUGUNNING ULUGʻVOR UYGʻUNLIGI

Добавить комментарий

Ваш адрес email не будет опубликован. Обязательные поля помечены *