Yoshlar va kitobxonlik madaniyati

Denov tadbirkorlik va pedagogika instituti. O‘zbek tili va adabiyot kafedrasi o‘qtuvchisi. Jo‘rayev Ilyos

Denov tadbirkorlik va pedagogika institutu.Filologiya fakulteti.3- bosqich talabalari  Bo‘ronova Marjona

Bozorboyeva Ruxshona

Bugun biz shiddatli globallashuv va misli ko‘rilmagan axborot xurujlari asrida yashayapmiz. Ertalab uyg‘ongan odamning ko‘zi eng birinchi navbatda kitob sahifasiga emas, balki smartfon ekraniga tushadi. Ijtimoiy tarmoqlarning cheksiz va mazmunsiz tasmalarini titish, bir necha soniyalik yengil-yelpi videolarni tomosha qilish yoshlarimizning oltindan qimmat vaqtini, eng achinarlisi, diqqat-e’tiborini o‘g‘irlamoqda. Mana shunday bir murakkab vaziyatda hayotiy va strategik savol ko‘ndalang bo‘ladi: bugungi yosh avlod ma’naviy ozuqani qayerdan olmoqda? Tasodifiy statuslardanmi yoki chuqur falsafiy asosga ega manbalardanmi? Millatni tarbiyalaydigan, uni dunyo sahnasiga olib chiqadigan va ma’naviy tanazzuldan qutqaradigan yagona kuch — bu shubhasiz, kitobxonlik madaniyatidir. Kitob o‘qish — shunchaki xonadon javonlarini bezab turuvchi dekoratsiya yoki ijtimoiy tarmoqlarda estetik suratlar ulashish vositasi emas. U — inson aqli va qalbi uchun eng oliy tafakkur mashqidir. Mutolaa bilan doimiy shug‘ullangan yosh yigit-qizning nafaqat dunyoqarashi kengayadi, balki uning nutqi ravonlashadi, mantiqiy fikrlashi o‘sadi va eng muhimi, u atrofda sodir bo‘layotgan voqealarga mustaqil baho bera olish qobiliyatiga ega bo‘ladi.

So‘nggi yillarda mamlakatimizda yoshlar ma’naviyatini yuksaltirish, ular o‘rtasida kitobxonlik madaniyatini keng targ‘ib qilish davlat siyosatining eng ustuvor yo‘nalishlaridan biriga aylandi. Bunga yaqqol misol sifatida O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining maxsus qarorlari va Milliy kitobxonlik dasturlarini keltirish mumkin. Davlatimiz tomonidan tashkil etilgan hamda an’anaviy tarzda o‘tkazib kelinayotgan “Yosh kitobxon” ko‘rik-tanlovi millionlab yoshlarni o‘z atrofiga birlashtira oldi.  Statistik ma’lumotlarga ko‘ra, ushbu tanlov tashkil etilgandan buyon unda 3,6 million nafardan ortiq yoshlar ishtirok etdi. Eng quvonarlisi, respublika bosqichida g‘olib chiqqan o‘nlab yosh kitobxonlar Prezident sovg‘asi — yengil avtomobillar hamda yirik pul mukofotlari bilan taqdirlandi. Kitob o‘qib, mashina kalitini qo‘lga kiritayotgan yoshlarni ko‘rgan tengdoshlarining qalbida mutolaaga bo‘lgan havas va ishtiyoq yanada alangalandi.Bundan tashqari, hukumat qaroriga ko‘ra, mamlakatimizda eng ko‘p kitob o‘qigan o‘quvchi va talabalar uchun yangi “Top-100 kitobxon” tanlovi joriy etildi . Ushbu tizim orqali eng yaxshi 100 nafar yosh kitobxonlar bazaviy hisoblash miqdorining 25 baravari miqdoridagi pul mukofotlari bilan to‘g‘ridan-to‘g‘ri rag‘batlantirilmoqda . Bu kabi loyihalar intellektual yoshlar qatlamini shakllantirishda ulkan poydevor vazifasini o‘tamoqda. Biroq erishilgan yutuqlar bilan cheklanib qolish mantiqsizlik bo‘lur edi. Oldimizda hali yechimini kutayotgan muammolar va qilinishi lozim bo‘lgan ishlar talaygina. Tan olish kerak, chekka qishloqlardagi va tumanlardagi yoshlarning kitob resurslaridan to‘liq foydalanish imkoniyatlari hali ham shahar markazlaridagidek yuqori emas. Kutubxonalardagi badiiy va ilmiy adabiyotlar fondini muntazam yangilab turish, jahon adabiyoti durdonalarini o‘zbek tiliga tezkorlik bilan va sifatli tarjima qilish kechiktirib bo‘lmas vazifadir. Biz texnologiya asrida yashayotgan ekanmiz, yoshlarni faqatgina qog‘oz kitob o‘qishga majburlash kutilgan samarani bermaydi. Shuning uchun raqamli platformalarni rivojlantirish davr talabidir. Bugungi maqsad — yoshlarning kitobxonlik darajasini yiliga o‘rtacha 12 ta kitobga yetkazish va elektron kitob platformalaridan foydalanish ko‘rsatkichini keskin oshirishdan iborat. Biz smartfonlarni taqiqlashimiz emas, balki ularni bilim manbaiga aylantirishimiz — ya’ni telefonlar ichini sifatli audio kitoblar, mobil kutubxonalar va intellektual ilovalar bilan to‘ldirishimiz zarur. Kitobxonlik madaniyati hech qachon quruq buyruq yoki majburiyat bilan shakllanmaydi. U oiladagi muhitdan, ota-onaning shaxsiy namunasidan boshlanadi. Agar xonadonda ota yoki ona qo‘liga kitob olib mutolaa qilmasa, farzanddan kitobxon bo‘lishni talab qilish mutlaqo asossizdir. Har bir oilada “Bir oilada — bir kutubxona” shiorini hayotga tatbiq etish, farzandlar tug‘ilgan kuniga eng yaxshi sovg‘a sifatida kitob taqdim etish an’anasini tiklashimiz kerak. Maktab, litsey va oliy ta’lim muassasalari ham bu jarayonda shunchaki tomoshabin bo‘lib turmasligi lozim. Darslarda faqat quruq qoidalarni yodlatish emas, balki asar tahlili, qahramonlar xarakteri ustida bahs-munozaralar tashkil etish yoshlarning fanga va adabiyotga bo‘lgan qiziqishini tubdan o‘zgartiradi.

Xulosa qilib aytganda, qo‘liga kitob olgan, uning sehrli olamiga kirgan yosh hech qachon yomon yo‘lga kirmaydi, yot g‘oyalar ta’siriga tushib qolmaydi. Chunki chinakam mutolaa qalbga ezgulik, vatanparvarlik va insonparvarlik urug‘ini ekadi. Kitob o‘qigan millat hech qachon yengilmaydi, o‘zgalarga qul bo‘lmaydi. Keling, har birimiz bugundan, ayni shu daqiqadan boshlab smartfonlarimizdagi foydasiz ijtimoiy tarmoqlarni bir chetga suraylik-da, javondagi chang bosib yotgan biror durdona asarni qo‘limizga olaylik. Zero, kitobxon yoshlar bor ekan, intellektual yuksalish sari tashlagan qadamlarimiz bardavom, millatimizning kelajagi buyuk, ma’naviyatimiz esa har qanday davrda ham yengilmas bo‘lib qolaveradi!

Previous post O‘ZBEK TILIDA KELISHIK VA KO‘MAKCHILARNING PRAGMATIK XUSUSIYATLARI
Next post KITOB – MA’NAVIYAT VA TARAQQIYOT KALITI

Добавить комментарий

Ваш адрес email не будет опубликован. Обязательные поля помечены *