BADIIY ADABIYOT — INSON MA’NAVIYATINING KO’ZGUSI

Muallif: Denov tadbirkorlik va pedagogika instituti O’zbek tili va adabiyoti fakulteti 1-bosqich magistranti Tangirova Maftuna

Badiiy adabiyot insoniyat ma’naviy hayotining ajralmas qismi, qalblarni ezgulikka chorlovchi bebaho ma’naviy xazinadir. U insonni nafaqat fikrlashga, balki his qilishga, hayot haqida mushohada yuritishga, yaxshilik va yomonlikni farqlashga o’rgatadi. Shu bois adabiyot azaldan inson tarbiyasining muhim vositasi sifatida qadrlanib kelgan.

Inson kitob o’qir ekan, o’z hayotidan tashqari boshqa insonlarning taqdiri, orzu-umidlari, quvonch va iztiroblari bilan ham tanishadi. Badiiy asar qahramonlari orqali hayotning turli sinovlarini his qiladi, ularning xatolaridan saboq oladi, ezgu fazilatlaridan ibratlanadi. Demak, adabiyot inson qalbini tarbiyalaydi, uning dunyoqarashini kengaytiradi.

O’zbek adabiyoti tarixiga nazar tashlasak, xalqimizning ma’naviy olami, milliy qadriyatlari va insoniy fazilatlari aks etgan ko’plab nodir asarlarni uchratamiz. Alisher Navoiy ijodida insonparvarlik, adolat, mehr-muruvvat va komillik g’oyalari ulug’langan. Abdulla Qodiriy asarlarida millat taqdiri, muhabbat, sadoqat va insoniy mas’uliyat masalalari chuqur badiiy ifodasini topgan.

XX asr va zamonaviy o’zbek adabiyotining yorqin namoyandalaridan biri O’tkir Hoshimov ijodida ham inson qalbi, mehr-oqibat, vijdon, ona muhabbati va hayot sinovlari alohida o’rin tutadi. Adibning «Dunyoning ishlari» asarini o’qigan kitobxon ona mehrining naqadar ulug’ligini, inson hayotida oddiydek tuyulgan mehribonlik va e’tiborning qanchalik katta ahamiyatga ega ekanini chuqur his qiladi. «Tushda kechgan umrlar» romanida esa inson taqdiri, davr fojialari, ruhiy iztiroblar va hayotning murakkab haqiqatlari yoritiladi.

Badiiy adabiyotning eng muhim xususiyatlaridan biri shundaki, u inson qalbiga bevosita ta’sir ko’rsatadi. Ba’zan birgina hikoya kishini uzoq vaqt o’ylantiradi, birgina she’r qalbda unutilmas tuyg’ularni uyg’otadi. Kitobxon asar qahramonining quvonchiga sherik bo’ladi, uning dardini his qiladi. Shu tariqa unda hamdardlik, mehr-shafqat, sabr-toqat va insoniylik kabi fazilatlar shakllanadi.

Bugungi axborot asrida yoshlarning kitobxonlikka bo’lgan qiziqishini oshirish muhim vazifalardan biridir. Chunki internet va turli axborot manbalari insonni ko’plab ma’lumotlar bilan ta’minlasa-da, badiiy adabiyot beradigan ruhiy ozuqa, estetik zavq va teran mushohadani har doim ham bera olmaydi. Kitob o’qigan insonning so’z boyligi ortadi, fikrlash doirasi kengayadi, voqea-hodisalarga mustaqil baho berish qobiliyati rivojlanadi.

Ayniqsa, yosh avlodni milliy va jahon adabiyotining eng yaxshi namunalari bilan tanishtirish zarur. Buning uchun oilada kitobxonlik muhitini shakllantirish, ta’lim muassasalarida adabiy suhbatlar va kitobxonlik tadbirlarini tashkil etish, yoshlarni o’zlari qiziqqan asarlarni mutolaa qilishga rag’batlantirish muhim ahamiyatga ega.

Adabiyot insonni o’zligini anglashga, hayotning mazmunini tushunishga, atrofdagilarga mehr va hurmat bilan munosabatda bo’lishga undaydi. U qalbimizdagi ezgulik tuyg’ularini uyg’otadi, ma’naviy olamimizni boyitadi. Shunday ekan, badiiy adabiyotga bo’lgan e’tibor — inson ma’naviyatiga bo’lgan e’tibordir.

Zero, kitob o’qigan inson hayotni teranroq anglaydi, o’z qalbiga quloq tutadi va ezgulikka intiladi. Badiiy adabiyot esa ana shu ezgu yo’lda insonning eng yaqin ma’naviy hamrohidir.

Previous post O‘ZBEK TILINING MILLIY QADRIYAT SIFATIDAGI O‘RNI VA UNING BUGUNGI TARAQQIYOTI.

Добавить комментарий

Ваш адрес email не будет опубликован. Обязательные поля помечены *