Ta’lim sifati – ertangi kunimizning asl ko‘zgusi

Denov tadbirkorlik va pedagogika instituti. O‘zbek tili va adabiyot kafedrasi o‘qtuvchisi. Xidirov Rajabali.

Denov tadbirkorlik va pedagogika institutu.Filologiya fakulteti.3- bosqich talabalari Xatamova Marjona

Ergasheva Oysha

Bugun atrofimizga bir boqsak, dunyo shunchalik tez o‘zgaryaptiki, ba’zan ko‘z ilg‘ab ulgurmaydi. Ilgari davlatlarning kuchi ularning yerosti boyliklari, neft yoki oltin zaxiralari bilan o‘lchangan bo‘lsa, hozir vaziyat butunlay boshqacha. Hozirgi zamonda eng qimmatli narsa – bu inson aqli, uning bilimi va intellektidir. Dunyo sahnasida faqat o‘qigan, izlangan va yangi g‘oya yarata olgan millatlargina yetakchilik qilyapti. Mana shuning uchun ham yurtimizda yangi Uyg‘onish davri – Renessans poydevori haqida gap ketganda, xayolimizga birinchi bo‘lib ta’lim sifati keladi. Chunki poydevor mustahkam bo‘lmasa, uning ustiga qurilgan imorat birinchi silkinishdayoq qulab tushishi hech gap emas. Xo‘sh, ta’lim sifati deganda o‘zi nimani tushunamiz? Ko‘pincha hayotda bir xatolikka yo‘l qo‘yamiz: yangi qurilgan, oynaband, muhtasham maktablarni ko‘rib, «mana, ta’limimiz zo‘r bo‘lib ketdi», deb o‘ylaymiz. Albatta, sharoit, chiroyli sinfxonalari va zamonaviy kompyuterlar bo‘lishi juda yaxshi. Ammo devorlar qanchalik yaltiroq bo‘lmasin, ularning ichidagi mazmun o‘zgarmasa, hammasi bekor. Haqiqiy sifat – bu bolaning xotirasini quruq faktlar bilan to’ldirish emas. Sifat – bu olingan bilimni hayotda ishlata bilish, muammoga duch kelganda dovdirab qolmay, yechim topa olish demakdir. Bugungi maktab bolani faqat jim o‘tirib tinglaydigan emas, balki savol beradigan, bahslashadigan va mustaqil fikrlaydigan shaxs qilib tarbiyalashi kerak. Bu jarayonning eng markazida esa oddiy, fidoyi ustoz turadi. Maktabga qanday zamonaviy dastur olib kirmaylik, agar uni o‘quvchiga yetkazib beradigan o‘qituvchining dildan yonishi, bilimi va dunyoqarashi yetarli bo‘lmasa, islohotlar qog‘ozda qolib ketaveradi. Bugungi zamonaviy muallim shunchaki kitobdagi matnni o‘qib beruvchi odam emas. Chunki bola o‘sha ma’lumotni telefoni orqali internetdan soniyalar ichida topa oladi. Hozirgi ustozning vazifasi – to‘g‘ri yo‘l ko‘rsatish, cheksiz axborot ichidan eng keragini saralashni o‘rgatishdir. Mana shuning uchun ham o‘qituvchilarning qadrini ko‘tarish, ularni moddiy va ma’naviy qo‘llab-quvvatlash – ta’lim sifatini oshirishning eng birinchi va eng muhim shartidir. Shu bilan birga, bolalarimizning bilimini baholash tizimini ham o‘zgartirish vaqti keldi. Faqatgina quruq yodlashga asoslangan imtihonlar endi ish bermaydi. Biz xalqaro PISA, PIRLS kabi baholash tizimlariga bejizga intilmayapmiz. Bu tizimlar o‘quvchining formulani yoddan bilishini emas, o‘sha formula hayotda nimaga kerakligini tushunishini tekshiradi. Biz ham darsliklarimizni mana shu hayotiy savodxonlikka moslashimiz, bolani hayotga tayyorlashimiz shart.

Hozir hamma narsa kompyuter va raqamli texnologiyalarga bog‘lanib qoldi. Bu ta’lim uchun katta imkoniyat. Chekka qishloqdagi bola ham internet orqali poytaxtdagi eng yaxshi darslarni kuzatishi mumkin. Ammo bu o‘rinda bir narsani unutmaslik kerak: texnologiya – bu shunchaki bir qurol, vosita. Kompyuter yoki eng zo‘r sun’iy intellekt ham hech qachon jonli muloqotning, ustoz va shogird o‘rtasidagi iliq munosabatning, maktabdagi tarbiyaning o‘rnini bosa olmaydi. Ta’lim sifati – bu uzluksiz zanjir. U bog‘chadan boshlanib, maktab va oliy ta’lim bilan davom etadi. Agar bola bog‘chada mantiqiy fikrlashni boshlamasa, maktabda qiynaladi. Maktabni bitirib universitetga kirganda esa faqat diplom uchun emas, o‘z sohasining ustasi bo‘lish uchun o‘qishi kerak. Bugun universitetlar berayotgan bilim mehnat bozori talabiga mos kelishi shart. Bitiruvchi diplomini ko‘tarib ish qidirib sarson bo‘lmasligi, aksincha, korxonalar uni o‘ziga jalb qilish uchun navbatda turishi lozim.

Aslida, ta’lim sifati – bu shunchaki qog‘ozdagi chiroyli hisobotlar yoki statistik raqamlar emas. Ta’limning haqiqiy sifati ko‘chada yurish-turishidan, odobidan, tabiatga bo‘lgan munosabatidan bilinar ekan. Qonunni hurmat qiladigan, o‘z haq-huquqini taniydigan, Vatan taqdiri uchun yuragi kuyadigan insonlar ko‘paysa – mana shu ta’limning haqiqiy yutug‘idir. Shuning uchun ham ta’limga tikilgan sarmoya – kelajakka, o‘z farzandlarimiz baxtiga tikilgan eng to‘g‘ri sarmoyadir.

Xulosa qilib aytganda, ta’limni o‘zgartirish faqatgina vazirlik yoki maktab direktori, o‘qituvchining ishi emas. Bu butun millatning, har bir ota-onaning ishi. Qachonki biz uyda farzandimizning qo‘liga telefon emas, kitob tutqazsak, uning darslari bilan chin dildan qiziqsak, maktab bilan birga harakat qilsak, o‘shandagina natija bo‘ladi. Zero, buyuk kelajak sifatli ta’lim va ma’rifat ustiga quriladi. Bugun bolalarimizga qanday ta’lim bersak, ertaga shunday jamiyatda yashaymiz.

Previous post Alisher Navoiy merosi va bugungi yoshlar.
Next post  Ijodkorlar merosi — ma’naviyat xazinasi.

Добавить комментарий

Ваш адрес email не будет опубликован. Обязательные поля помечены *