Ustoz – insoniyatning eng ulugʻ siymosi

Allayorova Mohinur Ismoil qizi
Denov Tadbirkorlik va pedagogika instituti talabasi

Insoniyat taraqqiyotida ustozlarning o‘rni va mavqei benihoya ulkandir. Inson tug‘ilganidan boshlab, jamiyat hayotiga moslashishi, dunyoqarashining shakllanishi va bilim olishi ustozlar ko‘magisiz amalga oshmaydi. Ustoz – shunchaki dars beruvchi emas, balki hayot yo‘lini ko‘rsatuvchi, inson shaxsini shakllantiruvchi, ruhiy va ma’naviy tarbiya beruvchi buyuk siymodir. Shu boisdan ham xalqimiz azaldan ustoz sha’nini yuksak qadrlab kelgan. Tarixga nazar tashlansa, barcha buyuk davlat arboblari, olimlar, san’atkorlar va mutafakkirlarning orqasida ularni tarbiyalagan, ularga to‘g‘ri yo‘l ko‘rsatgan ustozlari turganini ko‘ramiz. Masalan, Arastu (Aristotel) kabi buyuk mutafakkir Aleksandr Makedonskiyga ustozlik qilgan. Shu sababli Aleksandrning siyosiy qarashlari va dunyoqarashida ustozining ta’siri katta bo‘lgan. Sharqda esa Forobiy, Beruniy, Ibn Sino, Alisher Navoiy kabi buyuk allomalar ham ustozlari orqali kamol topib, butun dunyo ilm-faniga hissa qo‘shganlar.
Sharq mutafakkirlari ko‘pincha ilmni otaga, ustozni esa onaga qiyoslashgan. Chunki ota farzandga hayot bergan bo‘lsa, ustoz unga ilm va tarbiya beradi. Navoiy “Mahbub ul-qulub” asarida ustozni nur sochuvchi shamga o‘xshatadi: sham o‘zini yoqib, atrofni yoritgani kabi ustoz ham o‘z umrini baxshida qilib, shogirdlariga bilim beradi, qalbini ma’rifat nuri bilan yoritadi.
        Ustozning vazifasi nafaqat bilim berish, balki shaxsni tarbiyalashdir. Bu jarayon ikki tomonlama bo‘lib, shogird ustozdan nafaqat dars, balki odob, muloqot madaniyati, mehnatsevarlik, halollik va vatanparvarlikni ham o‘rganadi. Shu bois yaxshi ustozning qo‘lidan chiqqan shogirdlar har doim yurtning eng kerakli, jamiyatga foydali kishilariga aylanadi.
Bugungi kunda ta’lim jarayoni ham yangilanib, ustozning roli yanada kengaydi. Endilikda ustoz nafaqat dars beruvchi, balki zamonaviy texnologiyalarni qo‘llovchi, innovatsion fikrlashni shakllantiruvchi, yoshlarni global dunyoda raqobatbardosh shaxs sifatida tayyorlovchi mutaxassisga aylangan. O‘quv jarayonida yangi metodikalar, interaktiv usullar, axborot texnologiyalari keng qo‘llanilmoqda. Bu esa ustozning zimmasiga yanada katta mas’uliyat yuklaydi.
O‘zbekiston Respublikasida ham so‘nggi yillarda ta’lim-tarbiya sohasida amalga oshirilayotgan keng ko‘lamli islohotlar ustozlarning maqomini yanada yuksaltirmoqda. Xususan, o‘qituvchilarning malakasini oshirish, ularning mehnatini moddiy va ma’naviy rag‘batlantirish, yosh avlodni tarbiyalashda ustozlarning o‘rnini mustahkamlash davlat siyosatining ustuvor yo‘nalishlaridan biriga aylangan. “Ustoz va murabbiylar kuni” bayrami ham bu kasb egalariga bo‘lgan hurmat va e’tiborning yaqqol ifodasidir.

Jamiyat taraqqiyotida ustozning ta’siri beqiyosdir. Agar ustoz bilimli va fidoyi bo‘lsa, jamiyat taraqqiy etadi, millatning ma’naviy darajasi yuksaladi. Aksincha, ustozlar qadri bilinmasa, yosh avlodning ma’naviy olami ham zaiflashadi. Shu boisdan ham har bir davlatning kelajagi ustozlarga bog‘liq, deyish mumkin. Shuningdek, xalq og‘zaki ijodida ham ustoz sha’ni alohida ulug‘langan. Masalan, maqollarda: “Ustoz ko‘rmagan shogird — chiroqsiz yo‘lchi”, “Ustozning duosi — shogirdning ruzi”, “Ilm ustozsiz bo‘lmas” kabi hikmatli so‘zlar ustozning o‘rnini aniq ko‘rsatib beradi.
Xulosa qilib aytganda, ustoz bu insoniyatning eng ulug‘ siymosi, ma’naviy yo‘lboshchisi va jamiyat taraqqiyotining bosh omilidir. Har bir shogird ustoz oldida qarzdor, ularning mehnatini qadrlash va sha’nini ulug‘lash esa jamiyatning eng muhim burchi hisoblanadi.

Previous post Jaloliddin Manguberdi — mohir sarkarda
Next post Qishloq xo‘jalik ekinlarida zararli organizmlar tarqalishining oldini olish bo‘yicha “Dolzarb 20 kunlik” tadbiri e’lon qilindi

Добавить комментарий

Ваш адрес email не будет опубликован. Обязательные поля помечены *