{"id":986,"date":"2026-06-16T12:20:19","date_gmt":"2026-06-16T09:20:19","guid":{"rendered":"https:\/\/chaganiyan.uz\/?p=986"},"modified":"2026-06-16T12:20:20","modified_gmt":"2026-06-16T09:20:20","slug":"aldanish-va-uygonish-motivi-molxona-va-sarob-asarlari-qiyosiy-tahlilida","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/chaganiyan.uz\/?p=986","title":{"rendered":"ALDANISH VA UYG\u2018ONISH MOTIVI: \u201cMOLXONA\u201d VA \u201cSAROB\u201d ASARLARI QIYOSIY TAHLILIDA"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Abdumurodova Sevinch Alisherovna<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Denov tadbirkorlik va pedagogika instituti,<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Filologiya va tillarni o\u2018qitish: o\u2018zbek tili<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>yo\u2018nalishi 3-bosqich talabasi<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; <strong>Annotatsiya:<\/strong> Ushbu maqolada Jorj Oruellning \u201cMolxona\u201d va Abdulla Qahhorning \u201cSarob\u201d asarlarida aldanish va uyg\u2018onish motivining badiiy ifodalanishi qiyosiy tahlil asosida o\u2018rganiladi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Kalit so\u2018zlar:<\/strong> allegoriya, motiv, totalitarizm, qiyosiy adabiyotshunoslik, badiiy tahlil.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; <strong>\u0410\u043d\u043d\u043e\u0442\u0430\u0446\u0438\u044f:<\/strong> \u0412 \u0434\u0430\u043d\u043d\u043e\u0439 \u0441\u0442\u0430\u0442\u044c\u0435 \u043d\u0430 \u043e\u0441\u043d\u043e\u0432\u0435 \u0441\u0440\u0430\u0432\u043d\u0438\u0442\u0435\u043b\u044c\u043d\u043e\u0433\u043e \u0430\u043d\u0430\u043b\u0438\u0437\u0430 \u0438\u0441\u0441\u043b\u0435\u0434\u0443\u0435\u0442\u0441\u044f \u0445\u0443\u0434\u043e\u0436\u0435\u0441\u0442\u0432\u0435\u043d\u043d\u043e\u0435 \u0432\u043e\u043f\u043b\u043e\u0449\u0435\u043d\u0438\u0435 \u043c\u043e\u0442\u0438\u0432\u0430 \u043e\u0431\u043c\u0430\u043d\u0430 \u0438 \u043f\u0440\u043e\u0431\u0443\u0436\u0434\u0435\u043d\u0438\u044f \u0432 \u043f\u0440\u043e\u0438\u0437\u0432\u0435\u0434\u0435\u043d\u0438\u044f\u0445 \u0414\u0436\u043e\u0440\u0434\u0436\u0430 \u041e\u0440\u0443\u044d\u043b\u043b\u0430 \u201c\u0421\u043a\u043e\u0442\u043d\u044b\u0439 \u0434\u0432\u043e\u0440\u201d \u0438 \u0410\u0431\u0434\u0443\u043b\u043b\u044b \u041a\u0430\u0445\u0445\u0430\u0440\u0430 \u201c\u041c\u0438\u0440\u0430\u0436\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; <strong>\u041a\u043b\u044e\u0447\u0435\u0432\u044b\u0435 \u0441\u043b\u043e\u0432\u0430:<\/strong> \u0430\u043b\u043b\u0435\u0433\u043e\u0440\u0438\u044f, \u043c\u043e\u0442\u0438\u0432, \u0442\u043e\u0442\u0430\u043b\u0438\u0442\u0430\u0440\u0438\u0437\u043c, \u0441\u0440\u0430\u0432\u043d\u0438\u0442\u0435\u043b\u044c\u043d\u043e\u0435 \u043b\u0438\u0442\u0435\u0440\u0430\u0442\u0443\u0440\u043e\u0432\u0435\u0434\u0435\u043d\u0438\u0435, \u0445\u0443\u0434\u043e\u0436\u0435\u0441\u0442\u0432\u0435\u043d\u043d\u044b\u0439 \u0430\u043d\u0430\u043b\u0438\u0437.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; <strong>Abstract:<\/strong> This article examines the artistic representation of the motif of deception and awakening in George Orwell\u2019s \u201cAnimal Farm\u201d and Abdulla Qahhor\u2019s \u201cSarob\u201d based on comparative analysis.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; <strong>Keywords:<\/strong> allegory, motif, totalitarianism, comparative literature, literary analysis.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Jahon adabiyotida totalitar tizim va uning inson ruhiyatiga ta\u2019sirini badiiy ifodalash alohida o\u2018rin tutadi. Bu mavzu turli madaniyat va davr adiblarini bir nuqtada birlashtiradi. Ingliz yozuvchisi Jorj Oruell o\u2018zining \u201cMolxona\u201d (1945) asarida siyosiy aldanishni hayvonlar allegoriyasi (\u201ckinoyaviy (allegorik) obrazlar \u2013 hayvonlar, hashoratlar \u2013 turli jonivonlar insoniylashtiriladi, ayrim odamlarning fe\u2019l-atvoridagi kamchilik, illatlar achchiq kulgu, yengil hazil bilan fosh qilinadi\u201d.<a href=\"#_ftn1\" id=\"_ftnref1\">[1]<\/a>) orqali tasvirlaydi. O\u2018zbek adibi Abdulla Qahhor \u201cSarob\u201d (1930-1934) asarida sovet davri kishisining ichki iztiroblarini psixologik chuqurlik bilan ochib beradi. Adabiyotshunos H. Umurovning nazariy yondashuvlariga tayangan holda aytish mumkinki, \u201co\u2018zbek romanchiligida birinchi bor Abdulla Qahhorning \u201cSarob\u201d romanida psixologizmning analitik prinsipi yaqqol ko\u2018zga tashlanadi&#8230; \u201cvoqealar tafsiloti\u201dning tasviriga nisbatan \u201chis-tuyg\u2018ular tafsiloti\u201d tasviri birinchi o\u2018ringa chiqadi\u201d.<a href=\"#_ftn2\" id=\"_ftnref2\">[2]<\/a> &nbsp;Ikkala asarda ham qahramon avval tizimga ishonadi, so\u2018ngra asta-sekin haqiqatni anglaydi yoki butunlay eziladi \u2013 bu esa aldanish va uyg\u2018onish motivini ikkala asarning umumiy o\u2018zagiga aylantirish bilan birga, asarlarni qiyosiy tahlil qilish imkoniyatini yaratadi. \u201cQiyosiy metod badiiy asarni boshqa asar(lar) bilan qiyosan tahlil qilishni ko\u2018zda tutadi&#8230; boshqa milliy adabiyot vakili bilan qiyoslash asosida esa adabiy aloqa va ta\u2019sir, milliy adabiyotlar rivojidagi tipologik umumiylik kabi masalalarni o\u2018rganishga keng imkoniyat yaratiladi\u201d.<a href=\"#_ftn3\" id=\"_ftnref3\">[3]<\/a><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; \u201cMolxona\u201d asarida aldanish jamoaviy xarakter kasb etadi. Oruell asarida aldanishning eng yorqin ifodasi inqilob boshida omborga yozilgan yettita qonunning<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">asta-sekin o\u2018zgartirilishida namoyon bo\u2018ladi. Dastlab \u201cHamma hayvonlar tengdirlar\u201d deb yozilgan qonun roman oxirida shunday shaklga keladi: \u201cHamma hayvonlar tengdirlar, biroq ayrim hayvonlar boshqalaridan ko\u2018proq tengdirlar\u201d.<a href=\"#_ftn4\" id=\"_ftnref4\">[4]<\/a> Mana shu o\u2018zgarish \u2013 aldanishning ramziy yakuni. Hayvonlar bu o\u2018zgarishni sezmaydi, chunki aldanish tizim tomonidan uyushtirilgan va asta-sekin amalga oshirilgan. \u201cSarob\u201d asarida esa aldanish individual xarakter kasb etadi. Bosh qahramon Saidiy sovet jamiyatining \u201cyorqin kelajak\u201d va\u2019dasiga ishonib, o\u2018z his-tuyg\u2018ularini, sevgisini, insoniy qadriyatlarini tizim talablariga bo\u2018ysundiradi. Uning aldanishi tashqaridan emas, balki ichkaridan \u2013 o\u2018z xohishi bilan yuz beradi. \u201cSaidiy o\u2018zini g\u2018oyat buyuk va nazariy jihatdan yetuk his qilib, haqiqiy hayotdan uzilib qolgan edi\u201d.<a href=\"#_ftn5\" id=\"_ftnref5\">[5]<\/a> Uning o\u2018ziga bo\u2018lgan ortiqcha ishonchi \u2013 uning eng katta aldanishi, chunki bu ishonch amaliy hayotdan mutlaqo yiroqdir. Bu esa Qahhorning psixologik tahlil ustasi ekanini ko\u2018rsatadi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Oruell asarida to\u2018liq uyg\u2018onish sodir bo\u2018lmaydi. Hayvonlar oxirigacha tizimga ishonishda davom etadi. Faqat Benjamin eshak \u2013 voqelikning asl mohiyatini anglagan yagona qahramon, lekin u ham sukut saqlaydi: \u201cMenga ma&#8217;lum bo\u2018lishicha, bizning asrimizda o\u2018qishga arziydigan narsa yozilgani yo\u2018q\u201d.<a href=\"#_ftn6\" id=\"_ftnref6\">[6]<\/a> Bu esa umidsizlik va loqaydlik fojeasidir. Qahhor asarida esa Saidiy uyg\u2018onadi, lekin bu uyg\u2018onish juda kechikadi. U haqiqatni anglaganida, hayotining eng qimmatli qismi \u2013 sevgi, yoshlik, orzular allaqachon sarobga aylanadi. \u201cAtrofidagi hamma narsa, o\u2018zi ishongan va sig\u2018ingan g\u2018oyalar ham bir zumda rangsizlanib, sarob kabi g\u2018oyib bo\u2018la boshladi\u201d.<a href=\"#_ftn7\" id=\"_ftnref7\">[7]<\/a> Uning dunyoqarashidagi \u201cg\u2018oyalar\u201d haqiqiy hayot sinovlariga dosh bera olmaydi va qahramonning \u201csarob\u201di parchalanib, haqiqat yuzaga qalqadi. Bu holat sovet mafkurasi ta\u2019sirida shakllangan shaxs fojeasidir. Qahhorning o\u2018zi bu haqida shunday yozgan: \u201cZaruratsiz, ichki dardsiz, ehtirossiz yozilgan asar o\u2018lik bo\u2018ladi\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ikkala asarda aldanish va uyg\u2018onish motivi turlicha ifodalansa-da, umumiy o\u2018zak bir: tizim insonni (yoki hayvonni) o\u2018z maqsadi uchun ishlatadi va uni ichidan bo\u2018shatadi. Oruell buni allegoriya orqali umumlashtirib ko\u2018rsatsa, Qahhor psixologik realizm orqali juda shaxsiy va chuqur ifodalaydi. Zero, \u201cPsixologik konflikt yetakchi bo\u2018lgan asarlar (\u201cSarob\u201d \u2013 A.Qahhor) doimo adabiyotning sifat ko\u2018rsatkichi bo\u2018lib, yorqin iz qoldirganlar\u201d.<a href=\"#_ftn8\" id=\"_ftnref8\">[8]<\/a><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Jorj Oruellning \u201cMolxona\u201d va Abdulla Qahhorning \u201cSarob\u201d asarlari \u2013 ikki xil madaniyat, ikki xil uslub, lekin bir xil dard. Ikkala adib ham o\u2018z davri totalitar tizimining inson ruhiyatiga qilgan ta\u2019sirini badiiy mahorat bilan ochib bergan.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Qiyosiy tahlil shuni ko\u2018rsatadiki, aldanish motivi Oruell asarida jamoaviy va allegorik tarzda, Qahhor asarida esa individual va psixologik tarzda ifodalangan. Uyg\u2018onish motivi esa ikkalasida ham fojeaviy yakun kasb etishi bilan belgilanadi. Bu esa inson erkinligi va qadr-qimmati haqidagi muhim savolni ko\u2018taradi. Ushbu ikki asar bugungi globallashuv va axborot davrida ham o\u2018z dolzarbligini yo\u2018qotmagan. Jamiyatda tizimli aldanish, ommaviy manipulyatsiya va shaxsning ezilishi hali ham mavjud muammo ekan, \u201cMolxona\u201d va \u201cSarob\u201d asarlari o\u2018quvchini mustaqil fikrlashga, voqelikni tanqidiy idrok etishga undovchi ogohlantirishdir. Shu ma\u2019noda, mazkur asarlar nafaqat o\u2018tmish hujjati, balki bugungi inson uchun ham muhim ma\u2019naviy saboqdir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Mazkur qiyosiy tadqiqot o\u2018zbek va jahon adabiyotining ma\u2019naviy-falsafiy umumiyligini yana bir bor tasdiqlaydi hamda adabiyotshunoslik fanida komparativ yondashuvning ahamiyatini ko\u2018rsatadi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ol class=\"wp-block-list\">\n<li>Abdulla Qahhor. Sarob. \u2013 Toshkent: G\u2018afur G\u2018ulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, 2012.<\/li>\n\n\n\n<li>Orwell J. Animal Farm (Molxona). \u2013 Toshkent: MNOL, 2021.<\/li>\n\n\n\n<li>Qo\u2018shjanov M. Abdulla Qahhor mahorati. \u2013 Toshkent: Adabiyot va san\u2019at nashriyoti, 1988.<\/li>\n\n\n\n<li>Quronov D. Adabiyotshunoslikka kirish. \u2013 Toshkent: Ziyonet, 2004.<\/li>\n\n\n\n<li>Sharafiddinov O. Abdulla Qahhor. \u2013 Toshkent: Yosh gvardiya, 1987.<\/li>\n\n\n\n<li>Umurov H. Adabiyotshunoslik nazariyasi. \u2013 Toshkent: A.Qodiriy nomidagi xalq merosi nashriyoti, 2004.<\/li>\n\n\n\n<li>Alimova Z., O\u2018rmonova D. Jorj Oruellning \u201cMolxona\u201d asarida tinchlik konsepti \/\/ FarDU ilmiy to\u2018plami. \u2013 2025. \u2013 B. 36\u201343.<\/li>\n\n\n\n<li>Pardaboyeva A. \u201cSarob\u201d romanida davr va shaxs tasviri \/\/ Ilmiy to\u2018plam. \u2013 2025. \u2013 IV son, aprel. \u2013 B.<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><a href=\"#_ftnref1\" id=\"_ftn1\">[1]<\/a> Umurov H. Adabiyotshunoslik nazariyasi. \u2013 T.: A.Qodiriy nomidagi xalq merosi nashriyoti, 2004. \u2013 B. 43.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><a href=\"#_ftnref2\" id=\"_ftn2\">[2]<\/a> Umurov H. Adabiyotshunoslik nazariyasi. \u2013 T.: A.Qodiriy nomidagi xalq merosi nashriyoti, 2004. \u2013 B. 50.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><a href=\"#_ftnref3\" id=\"_ftn3\">[3]<\/a> Quronov D. Adabiyotshunoslikka kirish. \u2013 T.: Ziyonet, 2004. \u2013 B. 228.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><a href=\"#_ftnref4\" id=\"_ftn4\">[4]<\/a> Orwell J. Molxona. \u2013 T.: MNOL, 2021. \u2013 B. 8.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><a href=\"#_ftnref5\" id=\"_ftn5\">[5]<\/a> Abdulla Qahhor. Sarob. \u2013 Toshkent: G\u2018afur G\u2018ulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, 2012. \u2013 45-bet.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><a href=\"#_ftnref6\" id=\"_ftn6\">[6]<\/a> Orwell J. Molxona. \u2013 T.: MNOL, 2021. \u2013 B. 27.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><a href=\"#_ftnref7\" id=\"_ftn7\">[7]<\/a> Abdulla Qahhor. Sarob. \u2013 Toshkent: G\u2018afur G\u2018ulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, 2012. \u2013 182-bet.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><a href=\"#_ftnref8\" id=\"_ftn8\">[8]<\/a> Umurov H. Adabiyotshunoslik nazariyasi. \u2013 T.: A.Qodiriy nomidagi xalq merosi nashriyoti, 2004. \u2013 B. 124.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Abdumurodova Sevinch Alisherovna Denov tadbirkorlik va pedagogika instituti, Filologiya va tillarni o\u2018qitish: o\u2018zbek tili yo\u2018nalishi 3-bosqich talabasi &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Annotatsiya: Ushbu maqolada Jorj Oruellning \u201cMolxona\u201d va Abdulla Qahhorning \u201cSarob\u201d asarlarida aldanish va uyg\u2018onish motivining badiiy ifodalanishi qiyosiy tahlil asosida o\u2018rganiladi. Kalit so\u2018zlar: allegoriya, motiv, totalitarizm, qiyosiy adabiyotshunoslik, badiiy tahlil. &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; \u0410\u043d\u043d\u043e\u0442\u0430\u0446\u0438\u044f: <a href=\"https:\/\/chaganiyan.uz\/?p=986\" class=\"btn btn-link continue-link\">Batafsil<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-986","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-1"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/chaganiyan.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/986","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/chaganiyan.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/chaganiyan.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/chaganiyan.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/chaganiyan.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=986"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/chaganiyan.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/986\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":987,"href":"https:\/\/chaganiyan.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/986\/revisions\/987"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/chaganiyan.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=986"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/chaganiyan.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=986"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/chaganiyan.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=986"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}