{"id":984,"date":"2026-06-16T12:16:44","date_gmt":"2026-06-16T09:16:44","guid":{"rendered":"https:\/\/chaganiyan.uz\/?p=984"},"modified":"2026-06-16T12:16:45","modified_gmt":"2026-06-16T09:16:45","slug":"mumtoz-sheriyatda-ishq-konsepsiyasi-ilohiy-va-dunyoviy-muhabbat-mutanosibligi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/chaganiyan.uz\/?p=984","title":{"rendered":"Mumtoz she\u2019riyatda ishq konsepsiyasi: ilohiy va dunyoviy muhabbat mutanosibligi"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Denov tadbirkorlik va&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; pedagogika instituti o&#8217;zbek tili va adabiyoti kafedrasi katta o&#8217;qituvchisi : Nabiyeva Nodira Saidovna<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Denov tadbirkorlik va pedagogika instituti Filologiya a tillarni o&#8217;qitish o&#8217;zbek tili yo&#8217;nalishi 4-bosqich 404-guruh talabasi Jumanazarova Sayyora Do\u2018sqobil qizi<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; <strong>Annotatsiya:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Mazkur maqolada o\u2018zbek mumtoz shoiralari ijodida ishq konsepsiyasining badiiy-falsafiy mohiyati tahlil qilinadi. Xususan, ilohiy (ishqi haqiqiy) va dunyoviy (ishqi majoziy) muhabbatning o\u2018zaro mutanosibligi, ularning tasavvufiy qarashlar bilan bog\u2018liqligi yoritiladi. Nodira, Uvaysiy va Anbar Otin she\u2019riyati misolida ishqning inson kamoloti, ma\u2019rifat, ruhiy poklanish va ilohiy haqiqatga yetishishdagi o\u2018rni ochib beriladi. Shuningdek, mumtoz poetikadagi ramz va timsollar tizimi orqali ishqning badiiy talqini, ayol shoiralar dunyoqarashida ushbu konsepsiyaning estetik hamda ijtimoiy-psixologik vazifalari tahlil etiladi. Tadqiqot natijasida mumtoz she\u2019riyatda dunyoviy va ilohiy muhabbatning bir-birini to\u2018ldiruvchi yagona ma\u2019naviy-axloqiy tizim sifatida namoyon bo\u2018lishi asoslab beriladi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; <\/strong><strong>\u0410\u043d\u043d\u043e\u0442\u0430\u0446\u0438\u044f<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u0412 \u0434\u0430\u043d\u043d\u043e\u0439 \u0441\u0442\u0430\u0442\u044c\u0435 \u0430\u043d\u0430\u043b\u0438\u0437\u0438\u0440\u0443\u0435\u0442\u0441\u044f \u0445\u0443\u0434\u043e\u0436\u0435\u0441\u0442\u0432\u0435\u043d\u043d\u043e-\u0444\u0438\u043b\u043e\u0441\u043e\u0444\u0441\u043a\u0430\u044f \u0441\u0443\u0449\u043d\u043e\u0441\u0442\u044c \u043a\u043e\u043d\u0446\u0435\u043f\u0446\u0438\u0438 \u043b\u044e\u0431\u0432\u0438 \u0432 \u0442\u0432\u043e\u0440\u0447\u0435\u0441\u0442\u0432\u0435 \u0443\u0437\u0431\u0435\u043a\u0441\u043a\u0438\u0445 \u043f\u043e\u044d\u0442\u0435\u0441\u0441 \u043a\u043b\u0430\u0441\u0441\u0438\u0447\u0435\u0441\u043a\u043e\u0439 \u043b\u0438\u0442\u0435\u0440\u0430\u0442\u0443\u0440\u044b. \u041e\u0441\u043e\u0431\u043e\u0435 \u0432\u043d\u0438\u043c\u0430\u043d\u0438\u0435 \u0443\u0434\u0435\u043b\u044f\u0435\u0442\u0441\u044f \u0441\u043e\u043e\u0442\u043d\u043e\u0448\u0435\u043d\u0438\u044e \u0431\u043e\u0436\u0435\u0441\u0442\u0432\u0435\u043d\u043d\u043e\u0439 (\u0438\u0441\u0442\u0438\u043d\u043d\u043e\u0439) \u0438 \u0437\u0435\u043c\u043d\u043e\u0439 (\u043c\u0435\u0442\u0430\u0444\u043e\u0440\u0438\u0447\u0435\u0441\u043a\u043e\u0439) \u043b\u044e\u0431\u0432\u0438, \u0430 \u0442\u0430\u043a\u0436\u0435 \u0438\u0445 \u0441\u0432\u044f\u0437\u0438 \u0441 \u0441\u0443\u0444\u0438\u0439\u0441\u043a\u0438\u043c \u043c\u0438\u0440\u043e\u0432\u043e\u0437\u0437\u0440\u0435\u043d\u0438\u0435\u043c. \u041d\u0430 \u043f\u0440\u0438\u043c\u0435\u0440\u0435 \u043f\u043e\u044d\u0437\u0438\u0438 \u041d\u043e\u0434\u0438\u0440\u044b, \u0423\u0432\u0430\u0439\u0441\u0438 \u0438 \u0410\u043d\u0431\u0430\u0440 \u041e\u0442\u0438\u043d \u0440\u0430\u0441\u043a\u0440\u044b\u0432\u0430\u0435\u0442\u0441\u044f \u0440\u043e\u043b\u044c \u043b\u044e\u0431\u0432\u0438 \u0432 \u0434\u0443\u0445\u043e\u0432\u043d\u043e\u043c \u0441\u043e\u0432\u0435\u0440\u0448\u0435\u043d\u0441\u0442\u0432\u043e\u0432\u0430\u043d\u0438\u0438 \u0447\u0435\u043b\u043e\u0432\u0435\u043a\u0430, \u0434\u043e\u0441\u0442\u0438\u0436\u0435\u043d\u0438\u0438 \u043f\u0440\u043e\u0441\u0432\u0435\u0442\u043b\u0435\u043d\u0438\u044f, \u043d\u0440\u0430\u0432\u0441\u0442\u0432\u0435\u043d\u043d\u043e\u043c \u043e\u0447\u0438\u0449\u0435\u043d\u0438\u0438 \u0438 \u043f\u043e\u0437\u043d\u0430\u043d\u0438\u0438 \u0411\u043e\u0436\u0435\u0441\u0442\u0432\u0435\u043d\u043d\u043e\u0439 \u0438\u0441\u0442\u0438\u043d\u044b. \u0420\u0430\u0441\u0441\u043c\u0430\u0442\u0440\u0438\u0432\u0430\u044e\u0442\u0441\u044f \u0445\u0443\u0434\u043e\u0436\u0435\u0441\u0442\u0432\u0435\u043d\u043d\u044b\u0435 \u0438\u043d\u0442\u0435\u0440\u043f\u0440\u0435\u0442\u0430\u0446\u0438\u0438 \u043b\u044e\u0431\u0432\u0438 \u0447\u0435\u0440\u0435\u0437 \u0441\u0438\u0441\u0442\u0435\u043c\u0443 \u0441\u0438\u043c\u0432\u043e\u043b\u043e\u0432 \u0438 \u043e\u0431\u0440\u0430\u0437\u043e\u0432 \u043a\u043b\u0430\u0441\u0441\u0438\u0447\u0435\u0441\u043a\u043e\u0439 \u043f\u043e\u044d\u0442\u0438\u043a\u0438, \u0430 \u0442\u0430\u043a\u0436\u0435 \u044d\u0441\u0442\u0435\u0442\u0438\u0447\u0435\u0441\u043a\u0438\u0435 \u0438 \u0441\u043e\u0446\u0438\u0430\u043b\u044c\u043d\u043e-\u043f\u0441\u0438\u0445\u043e\u043b\u043e\u0433\u0438\u0447\u0435\u0441\u043a\u0438\u0435 \u0444\u0443\u043d\u043a\u0446\u0438\u0438 \u0434\u0430\u043d\u043d\u043e\u0439 \u043a\u043e\u043d\u0446\u0435\u043f\u0446\u0438\u0438 \u0432 \u043c\u0438\u0440\u043e\u0432\u043e\u0437\u0437\u0440\u0435\u043d\u0438\u0438 \u0436\u0435\u043d\u0449\u0438\u043d-\u043f\u043e\u044d\u0442\u043e\u0432. \u0412 \u0440\u0435\u0437\u0443\u043b\u044c\u0442\u0430\u0442\u0435 \u0438\u0441\u0441\u043b\u0435\u0434\u043e\u0432\u0430\u043d\u0438\u044f \u043e\u0431\u043e\u0441\u043d\u043e\u0432\u044b\u0432\u0430\u0435\u0442\u0441\u044f, \u0447\u0442\u043e \u0432 \u043a\u043b\u0430\u0441\u0441\u0438\u0447\u0435\u0441\u043a\u043e\u0439 \u043f\u043e\u044d\u0437\u0438\u0438 \u0437\u0435\u043c\u043d\u0430\u044f \u0438 \u0431\u043e\u0436\u0435\u0441\u0442\u0432\u0435\u043d\u043d\u0430\u044f \u043b\u044e\u0431\u043e\u0432\u044c \u0432\u044b\u0441\u0442\u0443\u043f\u0430\u044e\u0442 \u043a\u0430\u043a \u0435\u0434\u0438\u043d\u0430\u044f \u0434\u0443\u0445\u043e\u0432\u043d\u043e-\u043d\u0440\u0430\u0432\u0441\u0442\u0432\u0435\u043d\u043d\u0430\u044f \u0441\u0438\u0441\u0442\u0435\u043c\u0430, \u0432\u0437\u0430\u0438\u043c\u043d\u043e \u0434\u043e\u043f\u043e\u043b\u043d\u044f\u044e\u0449\u0430\u044f \u0434\u0440\u0443\u0433 \u0434\u0440\u0443\u0433\u0430.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; <\/strong><strong>Abstract<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">This article examines the artistic and philosophical essence of the concept of love in the works of Uzbek women poets of classical literature. Particular attention is paid to the relationship between divine (true) love and earthly (metaphorical) love, as well as their connection with Sufi philosophy. Through the poetry of Nodira, Uvaysiy, and Anbar Otin, the study reveals the role of love in human spiritual perfection, enlightenment, moral purification, and the attainment of Divine Truth. The article also explores the artistic interpretation of love through the system of symbols and images characteristic of classical poetics and analyzes the aesthetic and socio-psychological functions of this concept in the worldview of women poets. The research concludes that in classical poetry, earthly and divine love constitute a unified spiritual and ethical system that complements and enriches each other.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Kalit so\u2018zlar:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">ishq konsepsiyasi, ishqi haqiqiy, ishqi majoziy, tasavvuf, mumtoz she\u2019riyat, Nodira, Uvaysiy, Anbar Otin, ilohiy muhabbat, dunyoviy muhabbat, ma\u2019rifat, fano, visol, firoq, ramz va timsollar, ayol shoiralar, badiiy talqin, ruhiy kamolot.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Kirish:<\/strong> Sharq mumtoz adabiyoti taraqqiyotining barcha bosqichlarida ishq mavzusi nafaqat markaziy obraz, balki butun borliqni harakatga keltiruvchi ontologik kuch sifatida talqin etilgan. O\u2018zbek mumtoz shoiralari ijodida ishq konsepsiyasi o\u2018zining murakkab va ko\u2018p qatlamli tabiati bilan ajralib turadi. Ushbu konsepsiya negizida ilohiy (ishqi haqiqiy) va dunyoviy (ishqi majoziy) muhabbatning mutanosibligi yotadi. Mumtoz poetikada ishq \u2014 bu inson ruhining ma\u2019naviy silsilasi bo\u2018lib, u jismoniy ehtiyojlardan yuqori turadi va shaxsning komillik darajasini belgilaydi. Nodira, Uvaysiy va keyinchalik Anbar Otin kabi ijodkorlar she\u2019riyatida ishq tuyg\u2018usi hayotiy realliklar bilan ilohiy haqiqatlarni bog\u2018lovchi oltin ko\u2018prik vazifasini o\u2018taydi. Ushbu mutanosiblikning badiiy in\u2019ikosi shoiralar lirikasiga o\u2018zgacha falsafiy teranlik va nafosat bag\u2018ishlangan.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&nbsp;<strong>Asosiy qism:&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; <\/strong>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;Tasavvuf falsafasiga ko\u2018ra, ishq \u2014 bu borliqning yaratilishiga sabab bo\u2018lgan birlamchi omildir. \u201cMen yashirin xazina edim, tanilishni istadim va xalqni (maxluqotni) yaratdim\u201d degan qutsiy hadis mumtoz she\u2019riyatdagi ishq falsafasining poydevorini tashkil etadi. Shoiralar ijodida dunyoviy go\u2018zallikka bo\u2018lgan oshiqalik aslida Ilohiy go\u2018zallikning tajallisiga bo\u2018lgan intilishdir. Dunyoviy muhabbat (ishqi majoziy) insonni foniylikdan boqiylikka yetaklovchi tayyorgarlik bosqichi hisoblanadi. Shoira o\u2018z g\u2018azallarida real yor obrazini chizar ekan, uning har bir xoli, zulfi yoki ko\u2018zi zamirida ilohiy sirlar, vahdat (birlik) va kasrat (ko\u2018plik) munosabatlari yashiringan bo\u2018ladi. Shunday qilib, dunyoviy ishq ilohiy ishqning \u201cmashqi\u201d va \u201cibrati\u201d sifatida qadrlanadi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ilohiy muhabbat konsepsiyasi shoiralar ijodida \u201cruhiy safar\u201d (sayr-u suluk) sifatida namoyon bo\u2018ladi. Bu yo\u2018lda oshiq (shoir) o\u2018z \u201cmen\u201didan, ya\u2019ni nafsidan kechishi va Mutloq Haqiqatda fano (yo\u2018q) bo\u2018lishi talab etiladi. Nodira ijodidagi \u201cIshqsiz odam emas, gar bo\u2018lsa u \u2014 devonadur\u2026\u201d degan xitob shunchaki misra emas, balki insonning ma\u2019naviy mohiyatini belgilovchi qat\u2019iy hukmdir. Shoira nazarida ishq \u2014 bu qalbning ko\u2018zi ochilishi, borliqning botiniy sirlaridan voqif bo\u2018lishdir. Ilohiy ishq talqinida firoq va visol tushunchalari ham o\u2018zgaradi: firoq \u2014 bu Haqdan uzoqlik, visol \u2014 esa uning jamoliga yetishish, ya\u2019ni o\u2018zlikni unutib, ilohiy iroda bilan birlashishdir. Bu konsepsiyada ishq \u2014 azob orqali keladigan eng buyuk saodat sifatida ulug\u2018lanadi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Dunyoviy va ilohiy muhabbat mutanosibligi mumtoz shoiralar lirikasida ramzlar va timsollar tizimi orqali badiiy muvozanatga keltirilgan. Gul va bulbul ramziy juftligi bu borada eng xarakterli misoldir. Bulbulning gulga bo\u2018lgan ishqi ham dunyoviy bog\u2018liqlikni, ham ruhning ilohiy go\u2018zallikka intilishini ifodalaydi. Shoiralar ushbu an\u2019anaviy obrazlardan foydalanar ekanlar, ularga o\u2018zlarining shaxsiy ayolona kechinmalarini va sadoqat tuyg\u2018ularini singdiradilar. Uvaysiy she\u2019riyatidagi \u201cishq o\u2018ti\u201d motivi tasavvufdagi \u201ctavba\u201d va \u201csabot\u201d maqomlari bilan hamohangdir. Dunyoviy va ilohiy ishqning chegara nuqtasi \u2014 bu poklik (iffat) va sadoqatdir. Shoira o\u2018z ishqini qanchalik pinhona va pok saqlasa, u haqiqiy ishq darajasiga shunchalik yaqinlashadi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Sharqona axloq va jamiyatdagi ayolning o\u2018rni ishq konsepsiyasining ifodalanishiga o\u2018ziga xos ta\u2019sir ko\u2018rsatgan. Shoiralar o\u2018z ishqlarini ko\u2018pincha ramzlar pardasiga o\u2018rab tasvirlashga majbur bo\u2018lganlar, bu esa mumtoz she\u2019riyat tilining o\u2018ta nozik, ko\u2018p ma\u2019noli (polisemantik) bo\u2018lishini ta\u2019minlagan. Bir qarashda dunyoviy yorga qaratilgan tavallo aslida Haqqa yo\u2018llangan iltijo bo\u2018lishi mumkin. Bu mutanosiblik shoiralar ijodida \u201csir va bayon\u201d munosabatini yuzaga keltiradi. Ishq \u2014 bu qalbning ichki siri bo\u2018lib, u faqat mahramlargagina ochilishi lozim. Shuning uchun ham mumtoz shoiralar g\u2018azallarida \u201cishq asrori\u201dni asrash va nomahramlardan yashirish motivi yetakchilik qiladi. Bu esa dunyoviy tuyg\u2018uni muqaddaslik darajasiga ko\u2018taradi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ishq konsepsiyasi shoiralar dunyoqarashida ma\u2019rifat bilan hamohang rivojlangan. Ilohiy ishqqa erishish uchun inson ilm va ma\u2019rifat sohibi bo\u2018lishi, o\u2018z qalbini \u201cko\u2018zgudek\u201d poklashi lozim. Bu ko\u2018zguda esa faqat Yorning (Allohning) aksi aks etishi kerak. Nodira va Uvaysiy ijodida ishq \u2014 bu nafaqat hissiyot, balki intellektual jarayondir. Shoira koinotning har bir zarrasida, har bir gullagan chechakda Ilohiyotning bir nishonasini ko\u2018radi. Shunday ekan, dunyoviy go\u2018zallikka oshiq bo\u2018lish \u2014 bu borliqni o\u2018rganish va uning yaratuvchisiga shukrona keltirishning bir shaklidir. Dunyoviy va ilohiy ishq mutanosibligi mana shu nuqtada birlashib, yagona ma\u2019naviy-axloqiy tizimni hosil qiladi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Lisoniy-uslubiy jihatdan ishq talqini shoiralar nutqida o\u2018ta boy tasviriy vositalar orqali ifodalanadi. \u201cIshq dengizi\u201d, \u201cfiroq sahrosi\u201d, \u201chasrat olovi\u201d kabi metaforalar ishqning cheksizligini va insonni butunlay qamrab olishini ko\u2018rsatadi. Shoira o\u2018zini ishq yo\u2018lidagi zarraga yoki sham atrofida aylanayotgan parvonaga qiyoslar ekan, u o\u2018zligidan kechish (fano) falsafasini badiiy shaklga keltiradi. Bu yerda dunyoviy muhabbatning shiddati ilohiy muhabbatning abadiyligiga yo\u2018l ochadi. Hissiyotning gradatsiyasi (kuchayib borishi) shoiralar lirikasida psixologik teranlikni ta\u2019minlaydi. O\u2018quvchi misralar orasidan ham o\u2018rtangan ayol qalbini, ham Haqqa intilgan buyuk ruhni his qiladi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Mumtoz shoiralar ijodida ishq konsepsiyasi sotsial-psixologik vazifani ham bajargan. Murakkab davr sharoitida, ijtimoiy to\u2018siqlar va saroy muhiti kishanlarida yashagan ijodkor ayollar uchun ishq \u2014 bu yagona ma\u2019naviy erkinlik maydoni bo\u2018lgan. Ular ishq orqali o\u2018zlarining insoniy haq-huquqlarini, ruhiy mustaqilligini va hissiy boyligini namoyon etganlar. Ilohiy ishqqa intilish shoiralarni dunyoviy tashvishlardan va siyosiy intrigalardan yuqori turishga o\u2018rgatgan. Shu boisdan ham, ularning she\u2019riyatida dunyoviy va ilohiy muhabbat bir-birini inkor etmaydi, balki bir-birini to\u2018ldiradi. Insoniy sevgi orqali ilohiy sevgiga yetishish \u2014 bu mumtoz shoiralar ijodiy yo\u2018lining bosh mezonidir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Anbar Otin kabi keyingi davr shoiralari ijodida ishq konsepsiyasi biroz hayotiylashib, ijtimoiy bo\u2018yoqlar bilan boyigan bo\u2018lsa-da, uning mumtoz poydevori saqlanib qolgan. Har qanday ishq \u2014 bu insonni uyg\u2018otuvchi, uning qalbini g\u2018uborlardan tozalovchi kuchdir. Shoiralar talqinida ishq \u2014 bu faqatgina nola va firoq emas, balki buyuk matonatdir. Dor ostida Mansur Halloj kabi \u201cAnalhaq\u201d (Men haqman) deya olish yoki ishq yo\u2018lida har qanday malomatga chidash qahramonlik sifatida ulug\u2018lanadi. Bu esa ishq konsepsiyasining naqadar yuksak etik va estetik asoslarga ega ekanligini ko\u2018rsatadi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Xulosa<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&nbsp;&nbsp; Xulosa qilib aytganda mumtoz o\u2018zbek shoiralari ijodida ishq konsepsiyasi dunyoviy va ilohiy muhabbatning mukammal mutanosibligi asosiga qurilgan. Ushbu mutanosiblik asrlar davomida Sharq she\u2019riyatining o\u2018lmas an\u2019analarini saqlab qolish bilan birga, ayol ijodkorlar qalbidagi eng nozik kechinmalarni dunyo miqyosidagi falsafiy umumlashmalar darajasiga ko\u2018targan. Ishq \u2014 bu shoiralarning hayot tarzi, ijodining mazmuni va Haqqa yetishishdagi yagona va muqaddas vositasidir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Foydalanilgan adabiyotlar<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">1.Nodira. Devon. (Nashrga tayyorlovchi: M. Qodirova). \u2013 Toshkent: G\u02bbafur G\u02bbulom nomidagi Adabiyot va san\u02bcat nashriyoti, 1963.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">2.Nodira. Komila. Devon (O\u02bbzbek va fors tillarida). \u2013 Toshkent: Sharq, 2001.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">3.Uvaysiy. Devon. (Nashrga tayyorlovchi: E. Ibrohimova). \u2013 Toshkent: Adabiyot va san\u02bcat, 1963.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">4.Uvaysiy. Tanlangan asarlar. \u2013 Toshkent: Sharq, 2012.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">5.Anbar Otin. Tanlangan asarlar. (Nashrga tayyorlovchi: H. Razzoqov). \u2013 Toshkent: O\u02bbzSSR davlat nashriyoti, 1954.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">6.Anbar Otin. Musibatnoma. \u2013 Toshkent: Fan, 1991.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">O\u02bbzbek adabiyoti majmuasi. 4-jild (XIX asr va XX asr boshlari). \u2013 Toshkent: Fan, 1960.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">7.Abdurahmonov A. Turkiy gulyozlar (Mumtoz adabiyotimiz namoyandalari). \u2013 Toshkent: Fan, 2003.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">8.Adabiyotshunoslik lug\u02bbati. (Tuzuvchilar: D. Quronov, Z. Mamajonov, M. Sheraliyeva). \u2013 Toshkent: Akademnashr, 2013.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">9.Alisher Navoiy. Mukammal asarlar to\u02bbplami. 20 jildlik. \u2013 Toshkent: Fan, 1987-2002.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">10.Bertels E.E. Izbrann\u044be trud\u044b: Navoi i Djami. \u2013 Moskva: Nauka, 1965.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">11.Boltaboyev H. Islom tasavvufi va adabiyoti. \u2013 Toshkent: O\u02bbzMU, 2000.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">12.Valixo\u02bbjayev B. O\u02bbzbek adabiyotshunosligi tarixi. \u2013 Toshkent: Fan, 1993.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">13.Jalolov T. O\u02bbzbek shoiralari. \u2013 Toshkent: G\u02bbafur G\u02bbulom nomidagi Adabiyot va san\u02bcat nashriyoti, 1970.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">14.Ibrohimov A. Bizkim, o\u02bbzbeklar&#8230; \u2013 Toshkent: Sharq, 1999.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">15.Ibrohimov S. O\u02bbzbek mumtoz she\u02bcriyati san\u02bcatlari. \u2013 Toshkent: Sharq, 2001.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">16.Komilov N. Tasavvuf. \u2013 Toshkent: Movarounnahr \u2013 O\u02bbzbekiston, 2009.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">17.Mallayev N. O\u02bbzbek adabiyoti tarixi. \u2013 Toshkent: O\u02bbqituvchi, 1976.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">18.Qodirova M. Nodira. (Hayoti va ijodi haqida ocherk). \u2013 Toshkent: Fan, 1965.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">19.Qodirova M. Uvaysiy. (Hayoti va ijodi). \u2013 Toshkent: Fan, 1967.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">20.Qodirova M. Shoira Anbar Otin. \u2013 Toshkent: Fan, 1991.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">22.Quronov D. Adabiyotshunoslikka kirish. \u2013 Toshkent: Fan, 2007.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">23.Orziboyev R. O\u02bbzbek adabiyoti tarixi (XIX asr). \u2013 Toshkent: Universitet, 1995.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">24.Sultonov I. Adabiyot nazariyasi. \u2013 Toshkent: O\u02bbqituvchi, 1980.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">25.Hayitmetov A. O\u02bbzbek adabiyotshunosligi metodologiyasi. \u2013 Toshkent: Fan, 1994.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">26.Homidiy H. Ko\u02bbhna Sharq dargalari. \u2013 Toshkent: Sharq, 1999.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">27.G\u02bbaniyeva S. Ishq, vafo va sadoqat kuychisi. \u2013 Toshkent: Fan, 1961.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Denov tadbirkorlik va&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; pedagogika instituti o&#8217;zbek tili va adabiyoti kafedrasi katta o&#8217;qituvchisi : Nabiyeva Nodira Saidovna Denov tadbirkorlik va pedagogika instituti Filologiya a tillarni o&#8217;qitish o&#8217;zbek tili yo&#8217;nalishi 4-bosqich 404-guruh talabasi Jumanazarova Sayyora Do\u2018sqobil qizi &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Annotatsiya: Mazkur maqolada o\u2018zbek mumtoz shoiralari ijodida ishq konsepsiyasining badiiy-falsafiy mohiyati tahlil qilinadi. <a href=\"https:\/\/chaganiyan.uz\/?p=984\" class=\"btn btn-link continue-link\">Batafsil<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-984","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-1"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/chaganiyan.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/984","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/chaganiyan.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/chaganiyan.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/chaganiyan.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/chaganiyan.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=984"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/chaganiyan.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/984\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":985,"href":"https:\/\/chaganiyan.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/984\/revisions\/985"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/chaganiyan.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=984"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/chaganiyan.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=984"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/chaganiyan.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=984"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}