{"id":973,"date":"2026-06-14T11:58:17","date_gmt":"2026-06-14T08:58:17","guid":{"rendered":"https:\/\/chaganiyan.uz\/?p=973"},"modified":"2026-06-14T11:58:18","modified_gmt":"2026-06-14T08:58:18","slug":"goroglining-tugilishi-dostonida-mifologik-elementlar","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/chaganiyan.uz\/?p=973","title":{"rendered":"\u201cGO\u2018RO\u2018G\u2018LINING TUG\u2018ILISHI\u201d DOSTONIDA MIFOLOGIK ELEMENTLAR."},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Denov tadbirkorlik va pedagogika instituti.O&#8217;zbek tili va adabiyot kafedrasi o&#8217;qtuvchisi Mamatmuratov Ravshan.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Denov tadbirkorlik va pedagogika instituti. Filologiya fakulteti 4- bosqich talabasi Safarova Gulruxsor.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Annotatsiya:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&nbsp;&nbsp;&nbsp; Ushbu maqolada \u201cGo\u2018ro\u2018g\u2018lining tug\u2018ilishi\u201d dostonida uchraydigan mifologik elementlar tahlil qilinadi. Doston tarkibidagi g\u2018ayritabiiy tug\u2018ilish motivi, Xizr obrazi, mo\u2018jizaviy ot, tush va bashorat motivlari hamda qahramonning ilohiy kuchlar bilan bog\u2018liqligi folklorshunoslik nuqtai nazaridan o\u2018rganiladi. Shuningdek, mazkur mifologik unsurlarning turkiy xalqlar dunyoqarashi va qadimiy e\u2019tiqodlari bilan aloqasi yoritiladi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Kalit so\u2018zlar:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>&nbsp;&nbsp;&nbsp; <\/strong>&nbsp;Go\u2018ro\u2018g\u2018li, mifologiya, folklor, qahramonlik dostoni, Xizr obrazi, G\u2018irot, mifologik motiv, epik qahramon, xalq og\u2018zaki ijodi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Kirish.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; O\u2018zbek xalq og\u2018zaki ijodida dostonlar alohida o\u2018rin egallaydi. Ular xalqning tarixiy xotirasi, ma\u2019naviy qadriyatlari va estetik qarashlarini o\u2018zida mujassam etgan badiiy yodgorliklar hisoblanadi. \u201cGo\u2018ro\u2018g\u2018li\u201d turkumi esa o\u2018zbek folklorining eng yirik epik asarlaridan biri bo\u2018lib, unda qahramonlik, vatanparvarlik va adolat g\u2018oyalari ulug\u2018lanadi. Turkumning \u201cGo\u2018ro\u2018g\u2018lining tug\u2018ilishi\u201d dostoni qahramonning dunyoga kelishi bilan bog\u2018liq voqealarni aks ettiradi va ko\u2018plab mifologik elementlarga boyligi bilan ajralib turadi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Mifologik elementlar xalqning qadimgi dunyoqarashi, diniy e\u2019tiqodlari va tabiat haqidagi tasavvurlarining badiiy ifodasidir. Shu jihatdan mazkur dostonni mifologik nuqtai nazardan o\u2018rganish muhim ilmiy ahamiyat kasb etadi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Asosiy qism.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>G\u2018ayritabiiy tug\u2018ilish motivi.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&nbsp;&nbsp;&nbsp; Dostonning markaziy mifologik unsurlaridan biri Go\u2018ro\u2018g\u2018lining g\u2018ayritabiiy tarzda tug\u2018ilishidir. Qahramonning qabr ichida dunyoga kelishi jahon folkloridagi arxaik mifologik motivlardan biri hisoblanadi. Qadimgi tasavvurlarga ko\u2018ra, qabr nafaqat o\u2018lim, balki yangi hayotning boshlanishi ramzi sifatida ham talqin etilgan. Shu sababli Go\u2018ro\u2018g\u2018lining tug\u2018ilishi oddiy biologik hodisa emas, balki ilohiy kuchlar tomonidan belgilangan voqea sifatida tasvirlanadi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bu motiv qahramonning kelajakda alohida vazifani bajaruvchi shaxs ekanligini ko\u2018rsatadi. Folklorshunoslikda bunday holat \u201cqahramonning mo\u2018jizaviy tug\u2018ilishi\u201d arxetipi deb ataladi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Xizr obrazi va ilohiy homiylik.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&nbsp;&nbsp;&nbsp; Dostonda Xizr obrazi muhim mifologik timsol sifatida namoyon bo\u2018ladi. Xalq e\u2019tiqodlarida Xizr ezgulik, baraka va homiylik timsoli sanaladi. U mushkul vaziyatlarda qahramonlarga yordam beruvchi, ularga yo\u2018l ko\u2018rsatuvchi ilohiy kuch sifatida talqin qilinadi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Go\u2018ro\u2018g\u2018lining tug\u2018ilishi va voyaga yetishida Xizrning homiyligi qahramonning ilohiy kuchlar tomonidan qo\u2018llab-quvvatlanishini anglatadi. Bu esa qahramonning xalq manfaatlari yo\u2018lida kurashuvchi ideal obraz sifatida shakllanishiga xizmat qiladi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Tush va bashorat motivlari.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&nbsp;&nbsp;&nbsp; Dostonda tush ko\u2018rish va bashorat qilish bilan bog\u2018liq epizodlar ham uchraydi. Qadimgi mifologik qarashlarda tush ilohiy olam bilan bog\u2018lanish vositasi deb hisoblangan. Shu sababli tush orqali kelajak voqealarining oldindan aytilishi xalq tafakkurida muhim o\u2018rin tutgan.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201cGo\u2018ro\u2018g\u2018lining tug\u2018ilishi\u201d dostonida ham ayrim voqealar bashoratlar orqali oldindan ma\u2019lum qilinadi. Bu esa syujetning mifologik xarakterini kuchaytiradi hamda qahramonning taqdirini ilohiy kuchlar bilan bog\u2018laydi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>G\u2018irot obrazi va mifologik tasavvurlar.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&nbsp;&nbsp;&nbsp; Go\u2018ro\u2018g\u2018lining sodiq oti G\u2018irot ham mifologik xususiyatlarga ega obraz hisoblanadi. Turk xalqlari mifologiyasida ot insonning eng yaqin hamrohi, himoyachisi va ba\u2019zan sehrli yordamchisi sifatida tasvirlanadi. G\u2018irot oddiy ot emas, balki favqulodda kuch va aql sohibi sifatida namoyon bo\u2018ladi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Qadimgi turkiy xalqlarning otga sig\u2018inish bilan bog\u2018liq qarashlari G\u2018irot obrazida o\u2018z aksini topgan. U qahramonning muvaffaqiyatga erishishida muhim vosita vazifasini bajaradi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Mifologik ramzlar va ularning badiiy vazifasi.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&nbsp;&nbsp;&nbsp; Dostondagi mifologik elementlar nafaqat syujet rivojiga xizmat qiladi, balki asarning badiiy ta\u2019sirchanligini ham oshiradi. G\u2018ayritabiiy tug\u2018ilish, ilohiy homiylik, mo\u2018jizaviy ot va bashorat motivlari qahramon obrazini ideallashtiradi. Shu bilan birga, ular xalqning ezgulik va adolat haqidagi orzu-intilishlarini ifodalaydi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Mifologik unsurlar orqali Go\u2018ro\u2018g\u2018li xalq manfaatlarini himoya qiluvchi, yovuzlikka qarshi kurashuvchi ideal qahramon darajasiga ko\u2018tariladi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Xulosa.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; \u201cGo\u2018ro\u2018g\u2018lining tug\u2018ilishi\u201d dostoni o\u2018zbek xalq og\u2018zaki ijodining noyob namunalaridan biri bo\u2018lib, unda ko\u2018plab mifologik elementlar mujassamlashgan. Qahramonning g\u2018ayritabiiy tug\u2018ilishi, Xizr obrazi, tush va bashorat motivlari, G\u2018irot bilan bog\u2018liq mifologik tasavvurlar asarning badiiy va g\u2018oyaviy mazmunini boyitgan. Ushbu mifologik unsurlar xalqning qadimgi dunyoqarashi, diniy e\u2019tiqodlari va estetik qarashlarini aks ettiradi. Shu bois dostonni mifologik jihatdan o\u2018rganish o\u2018zbek folklori va madaniy merosini chuqur anglashda muhim ahamiyatga ega.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Foydalanilgan adabiyotlar:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">1.Zarif H. O\u2018zbek xalq dostonlari. \u2013 Toshkent: Fan, 1972.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">2.Afzalov M. O\u2018zbek xalq og\u2018zaki poetik ijodi. \u2013 Toshkent: O\u2018qituvchi, 1980.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">3.Mirzayev T. O\u2018zbek folklori. \u2013 Toshkent: Yangi asr avlodi, 2005.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">4.Go\u2018ro\u2018g\u2018li. O\u2018zbek xalq dostoni. \u2013 Toshkent: G\u2018afur G\u2018ulom nomidagi Adabiyot va san\u2019at nashriyoti.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">5.Propp V. Folklor va voqelik. \u2013 Moskva, 1976.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">6.Eliade M. Mif va voqelik. \u2013 Moskva, 1987.<strong><\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Denov tadbirkorlik va pedagogika instituti.O&#8217;zbek tili va adabiyot kafedrasi o&#8217;qtuvchisi Mamatmuratov Ravshan. Denov tadbirkorlik va pedagogika instituti. Filologiya fakulteti 4- bosqich talabasi Safarova Gulruxsor. Annotatsiya: &nbsp;&nbsp;&nbsp; Ushbu maqolada \u201cGo\u2018ro\u2018g\u2018lining tug\u2018ilishi\u201d dostonida uchraydigan mifologik elementlar tahlil qilinadi. Doston tarkibidagi g\u2018ayritabiiy tug\u2018ilish motivi, Xizr obrazi, mo\u2018jizaviy ot, tush va bashorat motivlari hamda <a href=\"https:\/\/chaganiyan.uz\/?p=973\" class=\"btn btn-link continue-link\">Batafsil<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-973","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-1"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/chaganiyan.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/973","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/chaganiyan.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/chaganiyan.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/chaganiyan.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/chaganiyan.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=973"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/chaganiyan.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/973\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":974,"href":"https:\/\/chaganiyan.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/973\/revisions\/974"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/chaganiyan.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=973"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/chaganiyan.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=973"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/chaganiyan.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=973"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}