{"id":937,"date":"2026-06-06T13:58:30","date_gmt":"2026-06-06T10:58:30","guid":{"rendered":"https:\/\/chaganiyan.uz\/?p=937"},"modified":"2026-06-06T13:58:30","modified_gmt":"2026-06-06T10:58:30","slug":"kelin-salom-janrining-oziga-xos-xususiyatlari","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/chaganiyan.uz\/?p=937","title":{"rendered":"&#171;KELIN SALOM &#171;JANRINING O\u2018ZIGA XOS XUSUSIYATLARI."},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Denov tadbirkorlik va pedagogika instituti. Ona tili va adabiyot kafedrasi katta o&#8217;qituvchisi Saitova Nilufar.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Denov tadbirkorlik va pedagogika instituti Filologiya fakulteti. 4- bosqich talabasi <\/strong><strong>Pardayeva Gulshan Zafarjonovna<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Annotatsiya:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Mazkur maqolada o\u2018zbek xalq og\u2018zaki ijodining muhim marosim qo\u2018shiqlaridan biri bo\u2018lgan \u201cKelin salom\u201d janrining shakllanishi, badiiy-estetik xususiyatlari, marosimdagi o\u2018rni hamda ijtimoiy-ma\u2019naviy ahamiyati tahlil qilinadi. Shuningdek, janrning poetik tuzilishi, ijro usullari va xalq an\u2019analarini saqlashdagi roli ilmiy jihatdan yoritiladi. \u201cKelin salom\u201d qo\u2018shiqlarining xalq madaniyatidagi o\u2018rni, milliy qadriyatlarni avloddan avlodga yetkazishdagi ahamiyati ham ko\u2018rib chiqiladi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Kalit so\u2018zlar:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Kelin salom, marosim folklori, xalq og\u2018zaki ijodi, an\u2019anaviy qo\u2018shiqlar, to\u2018y marosimi, milliy qadriyatlar, folklorshunoslik, poetika, marosim qo\u2018shiqlari.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Kirish.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; O\u2018zbek xalq og\u2018zaki ijodi asrlar davomida shakllanib, xalqning ma\u2019naviy dunyosi, urf-odatlari va an\u2019analarini o\u2018zida mujassam etib kelgan. Marosim folklori xalq hayotining muhim tarkibiy qismi bo\u2018lib, unda inson hayotidagi muhim voqealar bilan bog\u2018liq qo\u2018shiqlar va marosimlar aks etadi. Shunday janrlardan biri \u201cKelin salom\u201d hisoblanadi. Mazkur janr o\u2018zbek to\u2018y marosimlarining ajralmas qismi bo\u2018lib, kelinning yangi oilaga kirib kelishi munosabati bilan ijro etiladi. \u201cKelin salom\u201d xalqning oilaviy qadriyatlari, kattalarga hurmat, qarindoshlik munosabatlari va odob-axloq me\u2019yorlarini ifodalovchi marosim qo\u2018shig\u2018i sifatida alohida ahamiyat kasb etadi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Kelin salom janrining shakllanishi va taraqqiyoti.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; \u201cKelin salom\u201d qadimiy marosim qo\u2018shiqlaridan biri bo\u2018lib, uning ildizlari uzoq tarixiy davrlarga borib taqaladi. Folklorshunos olimlarning fikricha, mazkur janr oilaviy-maishiy marosimlar bilan chambarchas bog\u2018liq holda shakllangan. To\u2018y marosimida yangi kelinning kuyov tomon qarindoshlari va mahalla ahli bilan tanishtirilishi jarayonida ijro etiladigan ushbu qo\u2018shiq asta-sekin mustaqil folklor janri sifatida rivojlangan. Janrning asosiy vazifasi kelinni yangi muhitga moslashtirish, uni oila a\u2019zolari bilan tanishtirish hamda hurmat-ehtirom ko\u2018rsatish an\u2019analarini targ\u2018ib qilishdan iboratdir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Kelin salom janrining o\u2018ziga xos xususiyatlari.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">1. Marosimiylik xususiyati. \u201cKelin salom\u201d avvalo marosim qo\u2018shig\u2018i hisoblanadi. U muayyan vaziyatda \u2013 to\u2018y marosimining kelin tushirish bosqichida ijro etiladi. Shu jihati bilan u boshqa folklor janrlaridan farqlanadi. Qo\u2018shiqning mazmuni va ijro shakli marosim talablariga mos ravishda shakllangan.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">2. Jamoaviy ijro usuli. Mazkur janrning muhim belgilaridan biri jamoaviylikdir. Qo\u2018shiq odatda maxsus ijrochi yoki baxshi tomonidan kuylanadi, marosim ishtirokchilari esa uni tinglaydi yoki ayrim hollarda jo\u2018r bo\u2018lishadi. Bu holat xalq ijodining kollektiv xarakterini namoyon etadi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">3. Hurmat va ehtirom g\u2018oyasi. \u201cKelin salom\u201d qo\u2018shiqlarining asosiy mazmuni kattalarga hurmat ko\u2018rsatish g\u2018oyasiga asoslanadi. Qo\u2018shiq davomida kelin kuyovning ota-onasi, qarindoshlari, mahalla oqsoqollari va boshqa yoshi ulug\u2018 insonlarga ta\u2019zim qiladi. Bu orqali xalqning odob-axloq me\u2019yorlari namoyon bo\u2018ladi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">4. Poetik tuzilishining soddaligi. Janrning poetik tili xalqona va sodda bo\u2018lib, keng omma tomonidan oson qabul qilinadi. Qo\u2018shiqlarda takrorlar, murojaatlar, duo va tilaklar ko\u2018p uchraydi. Bu esa uning ta\u2019sirchanligini oshiradi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">5. Tarbiyaviy ahamiyati. \u201cKelin salom\u201d nafaqat marosim elementi, balki tarbiyaviy vosita hamdir. Unda yosh kelinga oiladagi o\u2018rni, kattalarga munosabat, oilaviy mas\u2019uliyat va odob qoidalari haqida ma\u2019naviy saboqlar beriladi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">6. Milliy qadriyatlarning ifodalanishi. Janrda o\u2018zbek xalqining milliy urf-odatlari, oilaviy munosabatlari va ma\u2019naviy qadriyatlari aks etadi. Shu sababli \u201cKelin salom\u201d xalqning etnografik merosi sifatida ham katta ahamiyatga ega.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Kelin salom qo\u2018shiqlarining badiiy xususiyatlari.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; \u201cKelin salom\u201d qo\u2018shiqlarida badiiy tasvir vositalari keng qo\u2018llanadi. Jumladan:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">* takrorlar;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">* epitetlar;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">* duo va olqishlar;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">* murojaat shakllari;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">* xalqona iboralar.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Masalan, qo\u2018shiqlarda kelinning baxtli bo\u2018lishi, oilaning farovonligi va avlodlarning ko\u2018payishi haqida ezgu tilaklar bildiriladi. Bu esa asarning emotsional ta\u2019sir kuchini oshiradi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Janrning bugungi kundagi ahamiyati.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Globallashuv sharoitida milliy qadriyatlarni asrash va rivojlantirish muhim vazifalardan biri hisoblanadi. \u201cKelin salom\u201d janri bugungi kunda ham o\u2018z ahamiyatini yo\u2018qotmagan. Aksincha, u milliy o\u2018zlikni anglash, yosh avlodni an\u2019analar ruhida tarbiyalash va madaniy merosni saqlashda muhim vosita bo\u2018lib xizmat qilmoqda. Hozirgi zamon to\u2018y marosimlarida ham \u201cKelin salom\u201d an\u2019anasi davom ettirilmoqda. Ayrim hududlarda uning ijro shakllari zamonaviylashgan bo\u2018lsa-da, mazmun va mohiyat jihatidan xalqona ruh saqlanib qolgan.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Xulosa.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Xulosa qilib aytganda, \u201cKelin salom\u201d o\u2018zbek marosim folklorining muhim janrlaridan biri hisoblanadi. Uning asosiy xususiyatlari marosimiylik, jamoaviylik, hurmat va ehtirom g\u2018oyalarining ustuvorligi, poetik soddalik hamda tarbiyaviy ahamiyat bilan belgilanadi. Mazkur janr xalqning asrlar davomida shakllangan ma\u2019naviy qadriyatlarini o\u2018zida mujassam etgan bo\u2018lib, milliy madaniyatning ajralmas qismi sifatida bugungi kunda ham yashab kelmoqda.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Foydalanilgan adabiyotlar.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">1. Mirzayev T., Musaqulov A., Sarimsoqov B. &#171;O\u2018zbek xalq og\u2018zaki poetik ijodi.&#187;\u2013 Toshkent: O\u2018qituvchi, 2010.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">2. Jo\u2018rayev M. &#171;Folklorshunoslik asoslari.&#187;\u2013 Toshkent: Fan, 2009.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">3. Imomov K. &#171;O\u2018zbek folklori.&#187;\u2013 Toshkent: Tafakkur, 2016.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">4. Sarimsoqov B. &#171;O\u2018zbek marosim folklori.&#187;\u2013 Toshkent: Fan, 1986.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">5. Ashurov O. &#171;O\u2018zbek xalq marosimlari va qo\u2018shiqlari.&#187; \u2013 Toshkent: Yangi asr avlodi, 2014.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">6. O\u2018zbek xalq ijodi. Ko\u2018p jildlik nashr. \u2013 Toshkent: Fan.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">7. Karimov S. &#171;Folklor va etnografiya masalalari.&#187; \u2013 Toshkent, 2018.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Denov tadbirkorlik va pedagogika instituti. Ona tili va adabiyot kafedrasi katta o&#8217;qituvchisi Saitova Nilufar. Denov tadbirkorlik va pedagogika instituti Filologiya fakulteti. 4- bosqich talabasi Pardayeva Gulshan Zafarjonovna Annotatsiya: &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Mazkur maqolada o\u2018zbek xalq og\u2018zaki ijodining muhim marosim qo\u2018shiqlaridan biri bo\u2018lgan \u201cKelin salom\u201d janrining shakllanishi, badiiy-estetik xususiyatlari, marosimdagi o\u2018rni hamda ijtimoiy-ma\u2019naviy <a href=\"https:\/\/chaganiyan.uz\/?p=937\" class=\"btn btn-link continue-link\">Batafsil<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-937","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-1"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/chaganiyan.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/937","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/chaganiyan.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/chaganiyan.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/chaganiyan.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/chaganiyan.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=937"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/chaganiyan.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/937\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":938,"href":"https:\/\/chaganiyan.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/937\/revisions\/938"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/chaganiyan.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=937"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/chaganiyan.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=937"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/chaganiyan.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=937"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}