{"id":913,"date":"2026-06-06T12:56:57","date_gmt":"2026-06-06T09:56:57","guid":{"rendered":"https:\/\/chaganiyan.uz\/?p=913"},"modified":"2026-06-06T12:57:17","modified_gmt":"2026-06-06T09:57:17","slug":"raqamli-olam-va-kitob-mutolaasi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/chaganiyan.uz\/?p=913","title":{"rendered":"Raqamli olam va kitob mutolaasi."},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Denov tadbirkorlik va pedagogika instituti. O\u2018zbek tili va adabiyot kafedrasi o\u2018qituvchisi: Nabiyeva Nodira<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Denov tadbirkorlik va pedagogika instituti Filologiya fakulteti: o\u2019zbek tili 3-bosqich talabalari Murotova Fazilat va Abdiqaxorova Aziza<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Raqamli olam va kitob mutolaasi: raqobat yoki hamkorlik?<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bugungi shiddatli axborot asrida smartfonlar, planshetlar va cheksiz ijtimoiy tarmoqlar hayotimizning ajralmas qismiga aylandi. Ushbu raqamli inqilob fonida an\u02bcanaviy kitobxonlik inqirozga yuz tutayotgani, gadjetlar mutolaani butunlay siqib chiqarayotgani haqidagi xavotirlar bot-bot quloqqa chalinmoqda. Ota-onalar farzandlarining qo\u02bblidan telefon tushmayotganidan, ustozlar esa yoshlarning uzun matnlarni o\u02bbqishga hafsalasi yo\u02bbqolib borayotganidan tashvishda. Xo\u02bbsh, raqamli olam va kitob mutolaasi o\u02bbzaro murosasiz raqibmi yoki yangi davr hamkorlari?<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Raqobatmi yoki shunchaki transformatsiya?<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Yuzaki qaraganda, texnologiya mutolaaning asosiy dushmandek ko\u02bbrinishi tabiiy. Bugungi yosh avlod virtual dunyoning qisqa va tezkor videolari, rang-barang o\u02bbyinlari qurshovida ulg\u02bbaymoqda. Biroq chuqurroq tahlil shuni ko\u02bbrsatadiki, muammo odamlarning kitob o\u02bbqimay qo\u02bbyganida emas, balki mutolaa shaklining o\u02bbzgarganida.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Milliy statistika qo\u02bbmitasi e\u02bclon qilgan so\u02bbnggi rasmiy ma\u02bclumotlarga ko\u02bbra, O\u02bbzbekistonda faoliyat yuritayotgan 15 mingga yaqin kutubxonalarning 12,8 milliondan ziyod foydalanuvchisi bor. Eng qizig\u02bbi, ularning qariyb 46 foizini 15 yoshdan 24 yoshgacha bo\u02bblgan o\u02bbsmirlar va yoshlar tashkil etadi. Demak, yosh avlod kitobdan butunlay yuz o\u02bbgirgani yo\u02bbq. Ular shunchaki an\u02bcanaviy qog\u02bboz sahifalardan tashqari, ma\u02bclumotni raqamli formatda ham iste\u02bcmol qilishmoqda.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Aslida, raqamli olam kitobxonlikni bo\u02bbg\u02bbib qo\u02bbymayapti, aksincha, unga yangi va kengroq imkoniyatlar eshigini ochmoqda. Buni quyidagi hayotiy misollarda ko\u02bbrish mumkin:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Cheksiz mobil kutubxonalar: Bugun bitta ixcham planshet yoki smartfonga butun bir milliy kutubxona xazinasini joylash mumkin. Joylashuvidan qat\u02bci nazar, chekka qishloqdagi yoshlar ham internet orqali jahon adabiyoti durdonalarini oson yuklab olmoqda.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Audiokitoblar inqilobi: Ish bilan band, vaqti tirband zamondoshlarimiz uchun raqamli audio platformalar ayni muddao bo\u02bbldi. Endi yo\u02bbldagi tirbandlikda, jamoat transportida yoki kundalik yumushlar davomida ham sevimli asarlarni tinglash odat tusiga kirdi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ijtimoiy tarmoqlar \u2013 targ\u02bbibot quroli: Telegram guruhlari, YouTube va Instagram kabi platformalardagi kitobxonlar hamjamiyatlari bugun o\u02bbziga xos intellektual trendlarni yaratmoqda. Birgina qiziqarli videorolik yoki kitobga yozilgan taqriz ortidan minglab yoshlar o\u02bbsha asarni qidirib qolishmoqda.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Mamlakatimizda kitobxonlik madaniyatini davlat darajasida qo\u02bbllab-quvvatlash maqsadida e\u02bclon qilingan \u201cMilliy kitobxonlik harakati\u201d dasturi ham aynan shu ikki dunyoni birlashtirishga qaratilgan. Raqamli ro\u02bbyxatga olish, onlayn bosqichlar va shaffof baholash tizimlari zamonaviy texnologiyalar yordamida amalga oshirilmoqda.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Xulosa o\u02bbrnida aytish mumkinki, raqamli olam va an\u02bcanaviy mutolaa o\u02bbrtasida halokatli raqobat mavjud emas. Ular bir-birini inkor etuvchi kuchlar emas, aksincha, zamonaviy inson tafakkurini boyituvchi ikki muhim hamkor vositadir. Qog\u02bboz kitobning hidi, varoqlarining shitirlashi beradigan zavqni hech bir ekran bera olmasligi bor gap. Ammo raqamli olam taqdim etayotgan tezkorlik va qulaylikdan voz kechish ham asr sadosidan ortda qolish demakdir. Shakl o\u02bbzgarsa-da, mutolaaning oliy mohiyati- ma\u02bcnaviy yuksalish va komillikka intilish o\u02bbzgarmasdan qolaveradi. Muhimi, biz texnologiyadan to\u02bbg\u02bbri va oqilona foydalanib, uni farzandlarimiz va o\u02bbzimiz uchun vaqt o\u02bbg\u02bbrisi emas, balki ilm va ziyo kalitiga aylantira olishimizda.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Denov tadbirkorlik va pedagogika instituti. O\u2018zbek tili va adabiyot kafedrasi o\u2018qituvchisi: Nabiyeva Nodira Denov tadbirkorlik va pedagogika instituti Filologiya fakulteti: o\u2019zbek tili 3-bosqich talabalari Murotova Fazilat va Abdiqaxorova Aziza Raqamli olam va kitob mutolaasi: raqobat yoki hamkorlik? Bugungi shiddatli axborot asrida smartfonlar, planshetlar va cheksiz ijtimoiy tarmoqlar hayotimizning ajralmas qismiga <a href=\"https:\/\/chaganiyan.uz\/?p=913\" class=\"btn btn-link continue-link\">Batafsil<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[27,1],"tags":[],"class_list":["post-913","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-maqola","category-1"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/chaganiyan.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/913","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/chaganiyan.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/chaganiyan.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/chaganiyan.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/chaganiyan.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=913"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/chaganiyan.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/913\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":914,"href":"https:\/\/chaganiyan.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/913\/revisions\/914"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/chaganiyan.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=913"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/chaganiyan.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=913"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/chaganiyan.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=913"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}