{"id":841,"date":"2026-05-21T22:21:46","date_gmt":"2026-05-21T19:21:46","guid":{"rendered":"https:\/\/chaganiyan.uz\/?p=841"},"modified":"2026-05-21T22:21:47","modified_gmt":"2026-05-21T19:21:47","slug":"soz-qadri-va-qudrati","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/chaganiyan.uz\/?p=841","title":{"rendered":"SO\u2018Z QADRI VA QUDRATI."},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Termiz davlat universiteti o&#8217;zbek filologiyasi fakulteti.Failologiya va tillarni o&#8217;qitish:o&#8217;zbek tili ta&#8217;lim yo&#8217;nalishining 4-kurs talabasi Mohira Shaymardonova.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Annotatsiya:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Ushbu maqolada so\u2018zning inson hayotidagi o\u2018rni, uning jamiyat taraqqiyoti va inson ma\u2019naviyatiga ta\u2019siri haqida fikr yuritiladi. Shuningdek, so\u2018zning tarbiyaviy ahamiyati, insonlar o\u2018rtasidagi munosabatlarni shakllantirishdagi roli hamda buyuk allomalarimizning so\u2018z haqidagi qarashlari keng yoritilgan.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Kalit so\u2018zlar:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; So\u2018z, nutq madaniyati, ma\u2019naviyat, til, muloqot, odob, tarbiya, qadriyat, tafakkur, madaniyat.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Kirish.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Insonni boshqa mavjudotlardan ajratib turadigan eng muhim ne\u2019matlardan biri bu \u2014 so\u2018zlash qobiliyatidir. So\u2018z inson qalbining tarjimoni, tafakkurining oynasi hisoblanadi. Har bir xalqning madaniyati, ma\u2019naviyati va milliy qadriyatlari uning tilida namoyon bo\u2018ladi. Shu bois til va so\u2018zga e\u2019tibor barcha davrlarda muhim masala bo\u2018lib kelgan.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">So\u2018z insonlar o\u2018rtasidagi muloqotni ta\u2019minlaydi, mehr-oqibatni mustahkamlaydi, jamiyatda hamjihatlik va totuvlikni qaror toptiradi. Yaxshi so\u2018z inson qalbiga quvonch olib kirsa, yomon so\u2018z esa ko\u2018ngilni og\u2018ritadi. Donishmandlar bejizga \u201cTil \u2014 qalb kaliti\u201d demaganlar. Demak, har bir inson o\u2018z so\u2018ziga ehtiyotkor bo\u2018lishi, nutq madaniyatiga amal qilishi zarur.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Asosiy qism.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; So\u2018zning inson hayotidagi ahamiyati.So\u2018z inson hayotida nihoyatda katta kuchga ega. Inson o\u2018z fikrini, his-tuyg\u2018ularini va maqsadlarini aynan so\u2018z orqali ifodalaydi. Ota-onaning farzandiga aytgan iliq so\u2018zlari bolaning ruhiy tarbiyasiga ijobiy ta\u2019sir ko\u2018rsatadi. Aksincha, qo\u2018pol va haqoratli so\u2018zlar inson qalbida salbiy iz qoldiradi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">So\u2018zning qudrati shundaki, u insonni ruhlantirishi, unga kuch va ishonch bag\u2018ishlashi mumkin. Tarixga nazar tashlaydigan bo\u2018lsak, buyuk notiqlar va davlat arboblari o\u2018z nutqlari orqali xalqni ezgu maqsadlar sari birlashtirganlar. Shu sababli ham nutq madaniyati har bir inson uchun muhim fazilat hisoblanadi. Bugungi globallashuv davrida ommaviy axborot vositalari, internet va ijtimoiy tarmoqlarda ishlatilayotgan so\u2018zlarning ta\u2019siri yanada kuchaydi. Birgina noto\u2018g\u2018ri yozilgan yoki aytilgan fikr jamiyatda turli tushunmovchiliklarga sabab bo\u2018lishi mumkin. Demak, har bir inson so\u2018z mas\u2019uliyatini his qilishi kerak.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>So\u2018z va ma\u2019naviyat.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; So\u2018z inson ma\u2019naviyatini shakllantiruvchi asosiy vositalardan biridir. Ajdodlarimiz doimo odobli va muloyim so\u2018zlashni targ\u2018ib qilganlar. Alisher Navoiy, Ahmad Yassaviy, Bahouddin Naqshband kabi allomalar o\u2018z asarlarida yaxshi so\u2018zning inson kamolotidagi o\u2018rnini alohida ta\u2019kidlaganlar.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Alisher Navoiy:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201cTilga ixtiyorsiz \u2014 elga e\u2019tiborsiz\u201d, \u2014 deb bejiz aytmagan. Ushbu hikmat insonning tiliga ehtiyot bo\u2018lishi zarurligini anglatadi. Chunki insonning odobi ham, madaniyati ham uning so\u2018zlash uslubida namoyon bo\u2018ladi. Yaxshi so\u2018z inson qalbini yumshatadi, mehr-oqibatni kuchaytiradi. Ayniqsa, oila va ta\u2019lim muassasalarida ishlatiladigan ijobiy so\u2018zlar yosh avlodning ma\u2019naviy barkamol bo\u2018lib voyaga yetishida katta ahamiyat kasb etadi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Nutq madaniyati va uning ahamiyati.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Nutq madaniyati \u2014 bu insonning o\u2018z fikrini ravon, aniq va ta\u2019sirchan tarzda ifoda eta olish qobiliyatidir. Nutqi chiroyli inson jamiyatda hurmat topadi. Chunki odobli va mazmunli gapirish insonning bilim darajasi va dunyoqarashini namoyon qiladi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bugungi kunda yoshlar orasida shevaga xos yoki noo\u2018rin so\u2018zlardan foydalanish holatlari uchrab turadi. Bu esa nutq madaniyatining pasayishiga olib keladi. Shu sababli ona tilimizning boy imkoniyatlaridan to\u2018g\u2018ri foydalanish, adabiy til me\u2019yorlariga amal qilish muhimdir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Har bir inson gapirishdan oldin o\u2018ylashi kerak. Chunki aytilgan so\u2018zni qaytarib bo\u2018lmaydi. Donolar:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201cYaxshi so\u2018z \u2014 jon ozig\u2018i\u201d, \u2014 deb bejiz aytmaganlar. Insonning obro\u2018si ham ko\u2018p jihatdan uning muomalasi va so\u2018ziga bog\u2018liq bo\u2018ladi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>So\u2018zning tarbiyaviy qudrati.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; So\u2018z tarbiya vositasi sifatida ham juda katta ahamiyatga ega. O\u2018qituvchi, ota-ona yoki ustozning har bir gapi yosh avlod qalbida muhim iz qoldiradi. Ezgu va samimiy so\u2018zlar insonni yaxshilikka undaydi, unda vatanparvarlik, insonparvarlik kabi fazilatlarni shakllantiradi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Badiiy adabiyotlarda ham so\u2018zning qudrati keng tasvirlangan. Shoir va yozuvchilar o\u2018z asarlari orqali insonlarni ezgulikka, mehr-shafqatga chorlaydilar. Kitob o\u2018qigan insonning nutqi boyiydi, tafakkuri kengayadi va so\u2018zlash madaniyati rivojlanadi.Demak, so\u2018z inson tarbiyasi, jamiyat taraqqiyoti va ma\u2019naviy yuksalishida muhim o\u2018rin tutadi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Xulosa.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Xulosa qilib aytganda, so\u2018z inson uchun bebaho ne\u2019mat hisoblanadi. Uning qadri va qudrati nihoyatda ulkan. Yaxshi so\u2018z inson qalbiga nur olib kiradi, jamiyatda mehr-oqibat va hamjihatlikni mustahkamlaydi. Har bir inson o\u2018z nutqiga e\u2019tiborli bo\u2018lishi, so\u2018zning mas\u2019uliyatini his qilishi lozim. Tilga hurmat \u2014 millatga hurmatdir. Ona tilimizni asrash, uni boyitish va go\u2018zal so\u2018zlash madaniyatini rivojlantirish har birimizning muqaddas burchimizdir. Zero, so\u2018z insonning ma\u2019naviy qiyofasini namoyon etadigan eng buyuk vositadir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Foydalanilgan adabiyotlar:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">1.Alisher Navoiy \u2014 \u201cMahbub ul-qulub\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">2.Abdulla Avloniy \u2014 \u201cTurkiy guliston yoxud axloq\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">3.O\u2018zbekiston Respublikasining \u201cDavlat tili haqida\u201dgi Qonuni.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">4.Sh. Rahmatullayev \u2014 \u201cNutq madaniyati asoslari\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">5.O\u2018zbek xalq maqollari va hikmatli so\u2018zlari to\u2018plami.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">6.\u201cO\u2018zbek tilining izohli lug\u2018ati\u201d.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Termiz davlat universiteti o&#8217;zbek filologiyasi fakulteti.Failologiya va tillarni o&#8217;qitish:o&#8217;zbek tili ta&#8217;lim yo&#8217;nalishining 4-kurs talabasi Mohira Shaymardonova. Annotatsiya: &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Ushbu maqolada so\u2018zning inson hayotidagi o\u2018rni, uning jamiyat taraqqiyoti va inson ma\u2019naviyatiga ta\u2019siri haqida fikr yuritiladi. Shuningdek, so\u2018zning tarbiyaviy ahamiyati, insonlar o\u2018rtasidagi munosabatlarni shakllantirishdagi roli hamda buyuk allomalarimizning so\u2018z haqidagi qarashlari keng <a href=\"https:\/\/chaganiyan.uz\/?p=841\" class=\"btn btn-link continue-link\">Batafsil<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-841","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-1"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/chaganiyan.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/841","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/chaganiyan.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/chaganiyan.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/chaganiyan.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/chaganiyan.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=841"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/chaganiyan.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/841\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":842,"href":"https:\/\/chaganiyan.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/841\/revisions\/842"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/chaganiyan.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=841"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/chaganiyan.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=841"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/chaganiyan.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=841"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}