{"id":488,"date":"2025-06-11T02:13:45","date_gmt":"2025-06-10T23:13:45","guid":{"rendered":"https:\/\/chaganiyan.uz\/?p=488"},"modified":"2025-06-11T09:09:31","modified_gmt":"2025-06-11T06:09:31","slug":"zamonaviy-talimda-adabiyot-oqitishning-innovatsion-metodlari","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/chaganiyan.uz\/?p=488","title":{"rendered":"Zamonaviy ta\u2019limda adabiyot o\u2018qitishning innovatsion metodlari"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Mashhura<\/strong> <strong>Ravshanova ,<br>Fotima Xudayqulova, <br><strong>Gulira&#8217;no<\/strong><\/strong> <strong>Toshtemirova ,<br>Denov tadbirkorlik va pedagogika instituti talabasi.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Annotatsiya<\/strong><br>Ushbu maqolada zamonaviy ta\u2019lim jarayonida adabiyot fanini innovatsion metodlar asosida o\u2018qitishning dolzarbligi yoritilgan. An\u2019anaviy yondashuvlar bilan zamonaviy interfaol metodlar taqqoslab tahlil qilinib, Insert, sinkveyn, klaster, debat kabi metodlarning amaliy qo\u2018llanilishi misollar asosida ko\u2018rsatib berilgan. Shuningdek, raqamli texnologiyalar yordamida o\u2018quvchilarda mustaqil fikrlash, tahliliy yondashuv, estetik did va nutq madaniyatini shakllantirish usullari ochib beriladi. Maqola adabiyot darslarini samarali tashkil etish bo\u2018yicha metodik tavsiyalarni o\u2018z ichiga oladi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Kalit so\u2018zlar:<\/strong><br>adabiyot o\u2018qitish, innovatsion metodlar, interfaol yondashuv, Insert texnologiyasi, sinkveyn, klaster, tahliliy fikrlash, raqamli vositalar, o\u2018quvchi faolligi<\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Kirish<\/h3>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Adabiyot \u2013 bu inson tafakkuri, qalbi va ma\u2019naviy olamini tarbiyalovchi kuchli vositadir. Uning o\u2018qitilishi jarayonida nafaqat estetik tarbiya, balki shaxsning mustaqil fikrlashi, tahlilga bo\u2018lgan qobiliyati, hayotiy voqealarga nisbatan munosabati shakllanadi. Shuning uchun zamonaviy ta\u2019limda adabiyot fani o\u2018qitish metodikasiga yangicha, innovatsion yondashuvlar talab etiladi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">An\u2019anaviy yondashuvlarda o\u2018qituvchi bilim manbai sifatida markazda bo\u2018lsa, bugungi interfaol darslarda o\u2018quvchi \u2013 bilim oluvchi va yaratuvchi subyekt sifatida ishtirok etadi. Bu esa o\u2018quvchilarni dars jarayonida faol ishtirok etishga, ijodiy yondashuvga, mustaqil fikr yuritishga undaydi.<\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Asosiy qism<\/h3>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Zamonaviy adabiyot darslarida quyidagi innovatsion metodlardan samarali foydalanish mumkin:<\/p>\n\n\n\n<h4 class=\"wp-block-heading\"><strong>1. INSERT texnologiyasi<\/strong><\/h4>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bu texnologiya matn ustida faol ishlashga xizmat qiladi. O\u2018quvchi matnni o\u2018qish jarayonida quyidagi belgilardan foydalanadi:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>V \u2013 avvaldan bilgan ma\u2019lumoti\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>\u2013 yangi o\u2018rgangan ma\u2019lumot<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n\n\n\n<li>\u2013 \u2013 oldingi bilimlariga zid ma\u2019lumot<\/li>\n\n\n\n<li>? \u2013 tushunarsiz yoki savol tug\u2018diruvchi joylar<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bu usul o\u2018quvchilarni matnga chuqur yondashishga, uni tahlil qilishga va shaxsiy fikrini shakllantirishga yordam beradi.<\/p>\n\n\n\n<h4 class=\"wp-block-heading\"><strong>2. Sinkveyn usuli<\/strong><\/h4>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Sinkveyn \u2014 besh satrli she\u2019r orqali bir obraz yoki hodisa haqida umumlashtirilgan fikr bildirish metodidir. Misol:<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>1-satr: Asar qahramoni nomi<\/li>\n\n\n\n<li>2-satr: Ikki ta\u2019riflovchi sifat<\/li>\n\n\n\n<li>3-satr: Uch harakat bildiruvchi fe\u2019l<\/li>\n\n\n\n<li>4-satr: Subyektiv fikr yoki his<\/li>\n\n\n\n<li>5-satr: Asarning umumiy xulosasi yoki sinonim<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bu metod o\u2018quvchilarning estetik va tahliliy fikrlashini kuchaytiradi.<\/p>\n\n\n\n<h4 class=\"wp-block-heading\"><strong>3. Klaster usuli<\/strong><\/h4>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bitta g\u2018oyani markazga olib, unga oid fikrlarni tarmoqlash orqali matnni ko\u2018p qirrali tahlil qilish imkonini beradi. Klaster usuli ayniqsa obrazlar tahlilida samaralidir. Bu orqali o\u2018quvchilar asosiy va ikkilamchi fikrlarni ajrata olishni o\u2018rganadi.<\/p>\n\n\n\n<h4 class=\"wp-block-heading\"><strong>4. Debat va rolda chiqish<\/strong><\/h4>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Darsda rolli o\u2018yinlar, sahnalashtirish, debat o\u2018tkazish metodlari orqali o\u2018quvchilar obrazga kirishadi, qahramonlar xatti-harakatini baholaydi, muhokama yuritadi. Masalan, Abdulla Qodiriyning \u201cO\u2018tkan kunlar\u201d romanida Kumush va Zaynab obrazlarini tahlil qilishda o\u2018quvchilar ushbu rollarda chiqish qilib, o\u2018z nuqtayi nazarini bildiradilar.<\/p>\n\n\n\n<h4 class=\"wp-block-heading\"><strong>5. Raqamli texnologiyalardan foydalanish<\/strong><\/h4>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bugungi kunda elektron darsliklar, video lavhalar, audiokitoblar, onlayn testlar, sun\u2019iy intellekt asosidagi ilovalar orqali o\u2018quvchilarda fanga nisbatan qiziqish uyg\u2018onadi. Bu vositalar nafaqat eslab qolishni osonlashtiradi, balki o\u2018quvchini izlanishga undaydi.<\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Misol tahlil<\/h3>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>\u201cO\u2018tkan kunlar\u201d<\/strong> romanini o\u2018rganishda o\u2018quvchilarga Kumush va Otabek obrazlari asosida bahsli vaziyat yaratish \u2013 \u201cKim haq edi?\u201d mavzusidagi debat orqali o\u2018quvchilar muayyan pozitsiyani himoya qiladi. Bu esa ularda tanqidiy va tahliliy fikr yuritish, muloqotga kirishish ko\u2018nikmalarini shakllantiradi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Yoki \u201cAlpomish\u201d dostonini o\u2018rganishda video lavhalardan foydalangan holda o\u2018quvchilarga \u201cMilliy qahramon obrazining bugungi yoshlar uchun ibratli jihatlari\u201d mavzusida loyiha ishlari topshirilishi mumkin.<\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Xulosa<\/h3>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Adabiyot darslarida innovatsion metodlardan foydalanish \u2013 bu faqatgina ta\u2019lim sifatini oshirish vositasi emas, balki shaxsni har tomonlama yetuk, mustaqil fikrlovchi, estetik didli inson sifatida shakllantirish omilidir. Har bir pedagog o\u2018z darslarini ijodkorlik bilan tashkil etsa, zamonaviy metodlarni o\u2018zlashtirsa, o\u2018quvchilarda adabiyotga nisbatan munosabat ham, dunyoqarashi ham sifat jihatdan o\u2018zgaradi.<\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Foydalanilgan adabiyotlar ro\u2018yxati:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ol class=\"wp-block-list\">\n<li>Qurbonov S., Qosimova M. <em>Adabiyot o\u2018qitish metodikasi<\/em>. \u2013 Toshkent: O\u2018qituvchi, 2017.<\/li>\n\n\n\n<li>Raxmonqulova G. <em>Ona tili va adabiyot darslarida zamonaviy pedagogik texnologiyalar<\/em>. \u2013 Toshkent, 2019.<\/li>\n\n\n\n<li>Xolboyeva D. <em>Adabiyot darslarida interfaol metodlardan foydalanish<\/em>. \/\/ \u201cPedagogika va psixologiya\u201d jurnali, 2021, \u21162.<\/li>\n\n\n\n<li>To\u2018xtaboev A. <em>Zamonaviy dars: nazariya va amaliyot<\/em>. \u2013 Toshkent: Fan, 2020.<\/li>\n\n\n\n<li>O\u2018zbekiston Respublikasi Xalq ta\u2019limi vazirligi. <em>Adabiyot fanini o\u2018qitish bo\u2018yicha metodik tavsiyalar<\/em>, 2022-yil.<\/li>\n<\/ol>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Mashhura Ravshanova ,Fotima Xudayqulova, Gulira&#8217;no Toshtemirova ,Denov tadbirkorlik va pedagogika instituti talabasi. AnnotatsiyaUshbu maqolada zamonaviy ta\u2019lim jarayonida adabiyot fanini innovatsion metodlar asosida o\u2018qitishning dolzarbligi yoritilgan. An\u2019anaviy yondashuvlar bilan zamonaviy interfaol metodlar taqqoslab tahlil qilinib, Insert, sinkveyn, klaster, debat kabi metodlarning amaliy qo\u2018llanilishi misollar asosida ko\u2018rsatib berilgan. Shuningdek, raqamli texnologiyalar yordamida <a href=\"https:\/\/chaganiyan.uz\/?p=488\" class=\"btn btn-link continue-link\">Batafsil<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[27],"tags":[],"class_list":["post-488","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-maqola"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/chaganiyan.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/488","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/chaganiyan.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/chaganiyan.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/chaganiyan.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/chaganiyan.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=488"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/chaganiyan.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/488\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":492,"href":"https:\/\/chaganiyan.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/488\/revisions\/492"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/chaganiyan.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=488"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/chaganiyan.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=488"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/chaganiyan.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=488"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}