{"id":325,"date":"2025-03-29T01:12:55","date_gmt":"2025-03-28T22:12:55","guid":{"rendered":"https:\/\/chaganiyan.uz\/?p=325"},"modified":"2025-03-29T01:13:16","modified_gmt":"2025-03-28T22:13:16","slug":"kuydirgi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/chaganiyan.uz\/?p=325","title":{"rendered":"Kuydirgi"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Kuydirgi<\/strong>&nbsp;\u2014 odam va hayvonlarda uchraydigan o\u02bbtkir yuqumli kasallik; zoonoz kasalliklar guruhiga kiradi. Kasallik qadimdan ma\u02bclum. Gippokrat ham bu haqda yozib qoldirgan. K. qo\u02bbzg\u02bbatuvchisi \u2014 Bacillus anthracis \u2014 spora hosil qiladigan harakatsiz tayoqcha. Sporalar juda chidamli bo\u02bblib, suvda yillab, tuproqda o\u02bbn yillab (20\u201430 yil va undan ortiq) saqlanishi mumkin.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Odamga kasal hayvonlardan \u2014&nbsp;<a href=\"https:\/\/uz.wikipedia.org\/wiki\/Hayvon\">hayvonni<\/a>&nbsp;so\u02bbyish, go\u02bbshtini nimtalash vaqtida, shuningdek, suv, tuproq, chorva-chilik mahsulotlari orqali yuqadi. Odatda, kasallik shu soha xodimlarida, ya\u02bcni hayvonlar bilan bevosita muloqotda bo\u02bbladigan kishilarda ko\u02bbproq kuzatiladi. Infeksiya sog\u02bblom odam organizmiga nafas yo\u02bbllari, teri va og\u02bbiz orqali tushishi mumkin. Odamda K.ning o\u02bbpkaga, ichakka, teriga zarar yetkazadigan va infeksiya \u2014 qonga o\u02bbtib tarqa-ladigan septik xillari uchraydi. Kasallik alomatlari ham zararlangan a\u02bczolarga qarab turlicha bo\u02bbladi. K.ning teri shaklida K. qo\u02bbzg\u02bbatuvchisi zararlangan teri orqali kiradi. Bu shaklda yashirin (inkubatsion) davr 2\u20143 kun. Terining infeksiya kirgan sohasida dastlab bo\u02bbrtma (papula) paydo bo\u02bbla-di, u loyqa yoki qonli suyuqlik bilan to\u02bblgan pufakcha (pusto\u02bbla)ga aylanadi. Pufakcha tez orada yorilib, qora qo\u02bbtir bo\u02bbladi. Atrofida yangi pufakchalar hosil bo\u02bblib, qora qo\u02bbtir kattalashadi, uning tagida og\u02bbrimaydigan shish ko\u02bbzga tashlanadi. Odatda, shu jarohatni &#171;kuy-dirgi xo\u02bbppozi&#187; deb ataladi. U ko\u02bbpincha yuz sohasi, bilak, bo\u02bbyin yoki oyoqda bo\u02bbladi. Bunda gavda temperaturasi ko\u02bbtarili-shi, bosh og\u02bbrig\u02bbi, darmonsizlik, uyqu-sizlik va hokazo kuzatiladi. Oradan 2\u20143 hafta o\u02bbtgach, bemor tuzala boshlaydi. O\u02bb p k a K.sida to\u02bbsatdan isitma ko\u02bbtarilib, yo\u02bbtal tutadi, qonli balg\u02bbam kela-di, bemorning ko\u02bbkrak sohasi og\u02bbriydi, nafas olishi qiyinlashadi. Ichak K.si ovqatdan zaharlanishga o\u02bbxshab boshlanadi, bemor ko\u02bbngli aynib, qusa-di, qorni qattiq og\u02bbriydi, ichi dam bo\u02bbladi. K.ning o\u02bbpka va ichak shakllari juda kam uchraydi. Davolash maqsadida penitsilin va K. gammaglobulini qo\u02bbllanadi. Profilaktika maqsadida mollar bilan muloqotda bo\u02bbladigan kasbdagilar: chorvadorlar, qassoblar, teri oshlovchilar K.ga qarshi vaksiva bilan emlanadi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Hayvonlarda (ayniqsa, ot, qora-mol, qo\u02bby, echki, bug\u02bbu) uchraydi, septitsemiya, teri osti to\u02bbqimalari va boshqa ichki organlarga qon quyilishi va infiltrat yig\u02bbilishi bilan kechadi. Inku-batsion davri hayvonlarda 1\u20143 kun. Hayvonlarga yem-xashak, iflos suv va havo, shuningdek, qon so\u02bbruvchi hasha-rotlar, so\u02bbva, pashsha va boshqa orqali yuqadi. Kasallik qo\u02bbzg\u02bbatuvchi tashqi muhitdan organizmga tushgandan keyin qon va limfaga o\u02bbtib rivojlanadi va umumiy septitsemiyani chaqiradi, qonda o\u02bbz at-rofida qobiq paydo qilib, ko\u02bbp miqdorda toksin ishlab chiqaradi. Tez rivojlanib ko\u02bbpaygan mikroblar teri osti va boshqa to\u02bbqimalarda shishlar paydo qiladi, toksinlar esa qon tomirlarining o\u02bbtkazuvchanligini oshirib, butun ichki organ va to\u02bbqimalarda qon quyilishiga olib keladi, qon aylanishi sekinlashadi.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Kuydirgi&nbsp;\u2014 odam va hayvonlarda uchraydigan o\u02bbtkir yuqumli kasallik; zoonoz kasalliklar guruhiga kiradi. Kasallik qadimdan ma\u02bclum. Gippokrat ham bu haqda yozib qoldirgan. K. qo\u02bbzg\u02bbatuvchisi \u2014 Bacillus anthracis \u2014 spora hosil qiladigan harakatsiz tayoqcha. Sporalar juda chidamli bo\u02bblib, suvda yillab, tuproqda o\u02bbn yillab (20\u201430 yil va undan ortiq) saqlanishi mumkin. Odamga kasal <a href=\"https:\/\/chaganiyan.uz\/?p=325\" class=\"btn btn-link continue-link\">Batafsil<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":326,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[26],"tags":[],"class_list":["post-325","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-ogohlik"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/chaganiyan.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/325","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/chaganiyan.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/chaganiyan.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/chaganiyan.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/chaganiyan.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=325"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/chaganiyan.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/325\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":327,"href":"https:\/\/chaganiyan.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/325\/revisions\/327"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/chaganiyan.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/326"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/chaganiyan.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=325"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/chaganiyan.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=325"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/chaganiyan.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=325"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}