{"id":322,"date":"2025-03-29T01:09:05","date_gmt":"2025-03-28T22:09:05","guid":{"rendered":"https:\/\/chaganiyan.uz\/?p=322"},"modified":"2025-03-29T01:13:10","modified_gmt":"2025-03-28T22:13:10","slug":"quturish","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/chaganiyan.uz\/?p=322","title":{"rendered":"Quturish"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Quturish<\/strong>&nbsp;\u2013 neyrotrop virus qo\u02bbzg\u02bbatadigan o\u02bbtkir yuqumli&nbsp;<a href=\"https:\/\/uz.wikipedia.org\/w\/index.php?title=Zoonoz_kasallik&amp;action=edit&amp;redlink=1\">zooantrapanoz kasallik<\/a>;&nbsp;<a href=\"https:\/\/uz.wikipedia.org\/wiki\/Tomir_tortishishi\">tomir tortishishi<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/uz.wikipedia.org\/wiki\/Falaj\">falajlik<\/a>,&nbsp;<a href=\"https:\/\/uz.wikipedia.org\/wiki\/Hiqildoq\">hiqildoq<\/a>&nbsp;va nafas muskullarining spazmi bilan kechadi. Quturish qadimdan ma\u02bclum, uni suvdan cho\u02bbchish kasalligi deb ham atashgan (qarang&nbsp;<a href=\"https:\/\/uz.wikipedia.org\/wiki\/Gidrofobiya\">Gidrofobiya<\/a>). Fransuz olimi Lui Paster XIX asrning 2-yarmida quturish kasalligiga qarshi&nbsp;<a href=\"https:\/\/uz.wikipedia.org\/wiki\/Vaksinalar\">vaksina<\/a>&nbsp;kashf etdi, shu sababli quturishga qarshi tadbirlarni amalga oshiradigan barcha muassasalar Paster stansiyalari deb yuritila boshlandi. Ularning faoliyati tufayli quturgan hayvon tishlaganidan so\u02bbng vaqtida emlangan millionlab odamlar hayoti saqlanib qolindi. Qo\u02bbzg\u02bbatuvchisi quturishning yovvoyi virusi, u nerv hujayralarini tanlab jarohatlaydi. Virus sovuqqa chidamli, muzlatilganda uzoq saqlanadi. Tashqi muhitda, shuningdek, qaynatilganda, 3-5% li lizol,&nbsp;<a href=\"https:\/\/uz.wikipedia.org\/wiki\/Xloraminlar\">xloramin, sulema, efir, karbol kislota<\/a>&nbsp;eritmalarida tez nobud bo\u02bbladi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Kasallikning yashirin davri hayvonlarda 14-16 kun. Shundan keyin bezovtalik, yirtqichlik, xatti-harakatning o\u02bbzgarishi, ko\u02bbp so\u02bblak ajralishi kuzatiladi. Hayvon hech narsa ichmay, yemay qo\u02bbyadi. So\u02bbngra tomir tortishishi, falajlik boshlanib, hayvon o\u02bblib qoladi. Odamga quturish virusi kasal hayvon, asosan, it, mushuk va boshqa jonivorlar tishlaganida yoki so\u02bblagi teri yuzasiga tushganida yuqadi. Odamda quturish kasalligining yashirin davri 15 kundan bir necha oygacha (o\u02bbrtacha 20\u2014 30 kun) davom etadi. Quturgan it bo\u02bbyin, yuzni tishlaganda bu davr qisqaroq, oyoqni tishlaganda uzoqroq bo\u02bbladi<sup><a href=\"https:\/\/uz.wikipedia.org\/wiki\/Quturish#cite_note-1\">[1]<\/a><\/sup>.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Kasallikning qo\u02bbzg\u02bbatuvchisi rabdoviruslar guruhiga mansub. U ko\u02bbpchilik issiqqonli\u00a0<a href=\"https:\/\/uz.wikipedia.org\/wiki\/Hayvonlar\">hayvonlar<\/a>\u00a0uchun patogen bo\u02bblib, bemor kasallik klinik belgilari boshlanishidan 7-8 kun oldin so\u02bblagi bilan virus chiqara boshlaydi. Shikastlangan teri orqali kirgandan keyin virus nerv stvollari orqali bosh miyaga etib boradi va unda shish, qon quyilishi va nerv hujayralarining degeneratsiyasini chaqiradi Virus so\u02bblak bezlariga tushadi va so\u02bblak orqali tashqi muhitga ajraladi. Quturish maxsus (spetsifik) ensefalitga o\u02bbxshab kechadi. Bir necha oydan bir yilgacha cho\u02bbziluvchi inkubatsion davrdan (ko\u02bbpincha 20-90 kun) keyin boshlanadi. Inkubatsion davrning davomiyligi infitsirlanish dozasiga va jarohatning joylashuviga (miyaga uzoq yoki yaqinligiga) bog\u02bbliq.<br><br><strong>Bobomurodov Urol,<\/strong><br>Sho\u2019rchi tuman veterinariya va chorvachilikni rivojlantirish bo\u2019limi,<br>hayvonlar sog\u2018ligini muhofaza qilish tashxis ishlari va oziq-ovqat mahsulotlari hafsizligi bo\u2019yicha bosh mutaxassisi.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Quturish&nbsp;\u2013 neyrotrop virus qo\u02bbzg\u02bbatadigan o\u02bbtkir yuqumli&nbsp;zooantrapanoz kasallik;&nbsp;tomir tortishishi,&nbsp;falajlik,&nbsp;hiqildoq&nbsp;va nafas muskullarining spazmi bilan kechadi. Quturish qadimdan ma\u02bclum, uni suvdan cho\u02bbchish kasalligi deb ham atashgan (qarang&nbsp;Gidrofobiya). Fransuz olimi Lui Paster XIX asrning 2-yarmida quturish kasalligiga qarshi&nbsp;vaksina&nbsp;kashf etdi, shu sababli quturishga qarshi tadbirlarni amalga oshiradigan barcha muassasalar Paster stansiyalari deb yuritila boshlandi. Ularning <a href=\"https:\/\/chaganiyan.uz\/?p=322\" class=\"btn btn-link continue-link\">Batafsil<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":323,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[26],"tags":[],"class_list":["post-322","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-ogohlik"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/chaganiyan.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/322","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/chaganiyan.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/chaganiyan.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/chaganiyan.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/chaganiyan.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=322"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/chaganiyan.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/322\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":324,"href":"https:\/\/chaganiyan.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/322\/revisions\/324"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/chaganiyan.uz\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/323"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/chaganiyan.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=322"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/chaganiyan.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=322"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/chaganiyan.uz\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=322"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}